Inspiratiesessie Lokale biodiversiteit – bekijk de video

Frederike van der Kooij

00:00
Ik werk ook onder de vlag van jong leren eten aan schooltuinen. En werk samen met regenwateradaptatiecoach Enno Gaat nu. Dus ja, samen kom je het verst. Wat wil ik jullie vandaag vooral vertellen? Wat biodiversiteit is, dat heb je al een beetje meegekregen, maar vooral wat kun je zelf doen? Ook als bedrijf, groot of klein, kun je een hoop doen. Ik heb even kort voor jullie op een rijtje gezet. Waarom zou je dat nou gaan doen? Vergroenen of meer aandacht voor biodiversiteit hebben? Nou, je ziet de voordelen zijn verreweg veel meer dan de nadelen. Denk bijvoorbeeld aan als je op een groot bedrijventerrein zit met veel steen en veel Ja, van die grote oppervlakte grijs. Dat heeft veel te maken met hoe je het ervaart daar. Wat voor soort bedrijven daar komen. Zich vestigen. Nou ja, hoe je daar werkt. 

Frederike van der Kooij

01:26

Of het daar lekker aangenaam is, warm of koud. Al die voordelen heb ik hier onder elkaar gezet. Omdat ik mijn presentatie binnen 10 minuten moet voltooien. Ga ik hier even niet te lang bij stilstaan, maar jullie krijgen na afloop allemaal de presentaties nog via de mail, dus dan kan je het even rustig teruglezen. Een paar voorbeelden van wat je kunt doen als bedrijf heb ik geschaard onder wat thema’s. Thema’s die je nu veel ziet zijn wateroverlast, veel hitte, extreme hitte in de zomer, maar ook slechte luchtkwaliteit bij bedrijven. Onder al die thema’s heb ik wat concrete acties geschaard waar je over na zou kunnen denken als bedrijf. Denk bijvoorbeeld als het gaat om hitte, om er maar even wat tussen te pakken. Denk bijvoorbeeld aan het planten van een boom. 

Als je buiten wel eens even je luncht, dan zit je veel koeler onder een boom dan op een open grijs terrein. Dat is dan een kleine actie die al redelijk veel kan doen voor de biodiversiteit, maar ook voor het gevoelsklimaat. Denk ook eens aan hoe je binnenklimaat is. Hoe zit het met de luchtkwaliteit en de ventilatie en wat kun je daaraan doen om dat te zuiveren? Ook daar heb ik al wat concrete acties bijgezet. En groen en, het vergroenen van je bedrijf. Dat kan dus op heel veel manieren. Je kan denken aan hele grote ingrepen, bijvoorbeeld nou kijk hier maar eens het aanleggen van een wadi of een rain garden. Dat kun je als je groot buitenterrein hebt doen. Of je parkeerplaats in bestraten met open bestrating. Maar je kan ook denken aan het gebruik van meer binnenplanten. 

Of het plaatsen van een sedumdak op je dak. Dus er zijn verschillende grote en kleine maatregelen mogelijk. En die ook allemaal verschillend kostenplaatje hebben. Dus de afweging van wat goed is voor jouw bedrijf, dat is natuurlijk eentje van nou, wat heb je voor soort bedrijfslocatie? Waar loop je nu tegenaan en waar wil je de nadruk op leggen? En ook wat is je budget om daar aan te uit te geven? Stefan zal daar straks nog wel wat over vertellen, over hoe je ook aanvullende budgetten kunt aanboren. Omdat ik tuinontwerper ben wil ik de focus van mijn verhaal leggen op wat dat nou inhoudt, zo’n biodiverse buitenruimte vooral. Want ik werk als ik een tuin ga ontwerpen, werk ik eigenlijk met deze elementen die ik hier heb verbeeld. Esther noemde het al, een gezonde bodem. Daar begint eigenlijk de biodiversiteit. 

Want een dode bodem die dus is uitgeput door kunstmest en bestrijdingsmiddelen, daar zit geen leven meer in. En als er geen leven in de bodem zit, dan kan er ook geen leven meer uit voortkomen. Dus als je dan een plant instopt, dan moet je hem blijven voeden met kunstmest om hem in leven te houden. Een levende bodem die zorgt voor zichzelf, die zorgt voor alles wat er in voorkomt, planten, dieren, Dus het voeden van een levende bodem en het beheren daarvan is heel belangrijk. Daarom start ik in mijn ontwerpen ook altijd met een bodemanalyse. Kijken wat de staat van de bodem is en hoe we deze kunnen verbeteren zonder de bodem te veel te verstoren. Dan kijk ik ook naar de vier V’s. Wat is dat? Eigenlijk alle fauna bestaat als er aandacht is voor vier V’s. 

Dat gaat over veiligheid, voortplanting, voedsel en variatie. En die vier V’s, dus even het voorbeeld hier op het plaatje van de vogel. Als de vogel genoeg veiligheid heeft doordat er dichte bossages staan, dus niet een voederplaats op een hele open plek bijvoorbeeld, maar juist in een bosje, Dat is de veiligheid als er plantensoorten staan of bomen waar die zich makkelijk in voort kan planten door het bouwen van een nest, door het vinden van de juiste voedsel voor de kleintjes. Als er genoeg variatie is, dus niet één soort voedsel, maar meerdere soorten ineens. Ze struiken met bessen of zaaddragende planten waar die in de winter nog blijven staan, waar de zaadjes uitgepikt kunnen worden. Dan is er het hele jaar door genoeg voedsel voor zo’n soort. Alles houdt daarmee in balans. 

Want als een vogel zich vestigt op een bepaalde plaats, Dan eet hij ook de overtollige insecten, waar bijvoorbeeld een overschot aan zou kunnen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan de eikenprocessie rups. Die insecten zijn er weer om de balans bij de planten en de bodem weer in stand te houden. Dus alles heeft zijn functie in dat ecosysteem. Inheemse planten zijn erg belangrijk, want inheems betekent dat ze hier van nature groeien. Dus alles wat wij hier in het wereld zien als je buiten gaat lopen, dat is inheems. Bijna alles, want er zijn helaas ook uitheemse soorten die de natuur een beetje aan het overnemen zijn. Maar de inheemse soorten die zijn precies afgestemd op wat de inheemse fauna nodig heeft. Dus ze bloeien op het juiste moment, geven dus ook op het juiste moment voedsel. 

Geven bepaalde bouwstoffen of bepaalde bouwstoffen voor larven, zodat soorten zich gaan voortplanten op die speciale plant. En exoten, dat is de tegenovergestelde van inheemse planten, die zijn niet afgestemd op onze inheemse natuur. En die bieden dus vaak best wel nectar, dat is een soort suiker eigenlijk. Bijvoorbeeld de vlinderstruik, een uitheemse plant. Er komen heel veel vlinders op af, maar ze vinden daar eigenlijk alleen maar suiker en ze vinden daar geen bouwstoffen. Dus hoe kun je nou de insecten en de andere dieren het beste helpen? Door soorten aan te planten die hier van nature groeien. Stepping stones, dat is het volgende plaatje rechts bovenin. Wat houdt dat in? Eigenlijk kun je stedelijke gebieden en ook waar jouw bedrijf zit zien als een klein onderdeeltje van een groter geheel. Als je natuurgebieden probeert te verbinden door kleine stukjes groen, denk aan tuinen, daken, parken. 

Als die met elkaar in verbinding staan, dan kunnen soorten, de fauna kan zich verplaatsen. Dus een bij kan over het algemeen niet verder dan drie kilometer vliegen. En als een bij binnen die straal van drie kilometer niet genoeg voedsel vindt, dan overleeft hij het op een gegeven moment niet meer. Als je zorgt dat al die stukken met elkaar verbonden zijn, die stukken natuur, die tuinen, en je plant in al die stukken inheemse planten, dan zorg je dat het leefgebied van die soort veel groter wordt. En dan kan jouw bedrijfstuintje of bedrijfsdak kan daar dus ook aan meewerken. Dat heet een stepping stone. De laatste twee plaatjes, de vier elementen, die kennen we allemaal. Wind, water, zon en aarde. Die zijn van levensbelang voor een goede balans in de biodiversiteit. 

Dus ook kijk ik bij een ontwerp altijd naar de functie van die vier en dat ze allemaal een plek krijgen in het geheel. Ik denk nog een beetje abstract, maar wind is nodig, water is nodig, zon en aarde en die moeten in balans zijn. Verder is een biodiverse tuin of een biodiverse plek is een plek waar de mens niet te veel doet, de mens niet te veel ingrijpt. Dus het begint al bij de bodem, maar het begint ook bij natuurlijke afvalstromen. Laat bijvoorbeeld een dode boom of een gekapte boom, laat die niet helemaal uitfrezen, die wortels, maar laat gewoon de wortels en de stam, de stronk, afsterven in de grond, zodat dat weer voeding is voor het bodemleven. Dat is een simpel voorbeeld, maar dat geldt voor heel veel van die stromen. Dat zijn de uitgangspunten van hoe ik naar een buitenruimte kijk. 

Ik ga dat hopelijk ook bij Daan doen. En ook naar de binnenruimte kijken uiteraard. En ja, ik moet het stokje helaas alweer overgeven. Het was wel erg kort, maar je kunt, als je meer wil weten, even op mijn website kijken www.biodiversituin.nl. 

Esther de Groot

12:01

Yes, dankjewel. 

Frederique van der Kooij

12:04

Alsjeblieft. 

Esther de Groot

12:07

Goed om te horen, allemaal. Dan gaan we inderdaad snel door. We hebben nog een mooi voorbeeld uit de praktijk. Momentje. En daar gaat Rob Lammers jullie meer over vertellen. Kunnen jullie de presentatie nu zien? Rob, kan jij je eigen Ja? Oké. Dan zou ik zeggen, steek van wal. Als jezelf onmiddellijk hebt gehaald. 

Rob Lammers

12:58

Oké. 

Esther de Groot

12:59

Yes. 

Rob Lammers

13:01

Dankjewel voor de uitnodiging. Ik ga graag vertellen over het project Grote Beek en dat eindigt met het praktijkvoorbeeld waarin ik mijn naam het waterbeheer van ons terrein met jullie wil delen. Als je naar de eerste sheet wil gaan, Esther, dan kan ik iets vertellen over mijn terrein. Linksbovenaan zie je het landgoed in de Grote Beek. Psychiatrisch ziekenhuis, instelling voor geestelijke gezondheidszorg in Woensel, een wijk in Eindhoven. We bestaan uit 128 hectare, zo’n groot perceel, waarvan 65 hectare bos is. We hebben verder, als gegezet, heel veel buitenlocaties met groen. Zo’n psychiatrisch centrum in een regio kent natuurlijk een groot terrein als ziekenhuisbasis, maar ook de plek waar wij in buitengebieden, dat zijn wijken of dorpen in de buurt, mensen huisvesten en beschermde woonvormen. 

Rob Lammers

13:56

Onze opdracht is al langer, denk ik, om te proberen die rijkdom die we hebben aan het terrein op een goede manier te beheren. En helaas, of gelukkig, gaat natuurlijk al die zorg uit naar cliënten. Cliënten en personeel zijn onze belangrijkste kosten. Maar zo’n groot gebied heeft ook belangstelling in de zin van, onderhoud me, zorg dat ik in leven blijf en dat ik uiteindelijk ook gewoon zo optimaal mogelijk kan renderen. Rob, sorry dat ik even inbreek, maar. 

Frederike van der Kooij

14:23

Esther, hij staat nog niet op de presentatie van Rob. 

Rob Lammers

14:26

Nee, zeker niet. Hij blijft stilstaan. 

Frederike van der Kooij

14:28

Je beeld staat nog op jouw eigen presentatie. Sorry dat ik even inbreek. 

Rob Lammers

14:34

Als je zorgt dat ik in ieder geval bij die sheet van het landgoed de Grote Beek kan beginnen, Esther, dan ben ik bij. Ik ga nu alles sheets in detail behandelen, maar hij komt eraan. Kijk, dank je. Dan zie je ook meteen ons grote landgoed op die plek. En wat ik al vertelde, dat bekent een belangrijk deel park en een belangrijk deel bos. En dat krijg je nu eigenlijk op het parkdeel uit, waar dus afdelingen staan met een hele groene omgeving. En de laatste jaren is met name biodiversiteit een van onze opdrachten geworden. Ik probeer in de volgende sheet, Esther, waarom vergroenen? Dat is de volgende. Eigenlijk te vertellen waarom we dat met elkaar doen. We zijn gaan beseffen dat we natuurlijk een enorme waarde hebben. 

Rob Lammers

15:22

Het heeft te maken met het feit dat onze historie, 104 jaar oud, is veranderd van gesloten instelling naar toch eigenlijk ook een soort parkfunctie voor cliënten, maar ook voor de woonomgeving van Eindhoven. En daarin is die rol met name geaccentueerd door onze contacten in Tref.groen, een milieuwerkgroep die door de gemeente gefaciliteerd allerlei partijen met elkaar in verbinding brengt om zo’n terrein, maar ook gewoon stadsdelen goed te bewaken. Dat is het IVN in de Vlinderenkring, de paddenpoelenkring, bomenbeschermers, eigenlijk een hele leuke kring die ons geïnspireerd heeft om ook ons terrein op waarde te schatten. We hebben natuurlijk heel veel uitdagingen, zei ik straks al, en dan is terreinonderhoud eigenlijk toch zo’n beetje het laatste wiel aan de wagen, omdat we gebouwen en cliënten willen verzorgen. 

Rob Lammers

16:13

Maar in die nieuwe generatie, waar ik zelf onderdeel van ben, hebben we toch ook geprobeerd de afgelopen zeven jaar ook toch vooral die waarde van het terrein ook om te zetten in geld en in financiering. In de volgende sheet vertel ik dat ook te maken heeft met het feit dat uw cliënt en medewerkers ook steeds meer worden geaccentueerd worden gealarmeerd door het feit dat de klimaat van belang is. Als je thuis komt en het journaal bekijkt kun je niet onthouden van het feit dat we met de wereld heel veel vervelende dingen aan het doen zijn. We zien ook cliënten, we zien ook personeelsleden en dat maakt dat die opdracht om biodiversiteit te verbeteren, na te streven, ook klimaatadaptief te werken, zuinig zijn op onze toekomst. Ook steeds meer een gespreksonderwerp wordt op alle niveaus. 

Rob Lammers

16:59

Niet alleen de tuinmannen, maar ook cliënten, burgers en personeel zijn daarmee bezig. Ook een beetje geholpen door de Green Deal. We zijn lid geworden van de Green Deal als een van de Eindhovense gezondheidsinstellingen die ook gewoon een vierde milieubarometer, vierde milieuthermometer en allerlei andere aspecten heeft duidelijk gemaakt dat we ook met elkaar naar een soort normering willen waarin we onszelf en de toekomst beschermen. Dat houdt ook in deze instelling omdat het kostenaspect erin ook uiteindelijk gewoon toch een onderdeel wordt waarin ook mogelijk geld te verdienen is. Dus altijd een hulpmiddel wat je moet inzetten zou ik willen zeggen. En in de volgende schiet zeg ik dat we dat doen vooral met een aantal partijen die van belang zijn. De Bosgroep, het IVN, onze besteksuitvoerder, ons terreinonderhoud is een handel van Ergon, dat is een sociale werkvoorziening. 

Rob Lammers

17:45

Ook heel erg met biodiversiteit bezig, complimenten zelfs vind ik. De Milieuplatform Zorg, waar jullie onderdeel van zijn. Waar ik zelf ook uiteindelijk mijn eerste contacten heb gehad vanuit het groen. Treffend groen noem ik al. Verder zijn we lid geworden van de beweging Green Mental Health. Die is in Nederland herkenbaar in alle GGZ’s. Tenminste, aansluitende instellingen die gaan daarin meedoen. Waarin we met name het buiten behandelen. En de waarde van buiten ook willen opnemen in behandelmilieus. Vroeger, ik ben opgevoed in behandelkabers. In agogische termen, in een gesprek aan tafel. En steeds meer zien we de waarde van buiten zijn. We zijn verder veel met imkers bezig. Dat zijn we ook gaan doen, omdat we met elkaar zagen dat cliënten belangstelling kregen voor het vak van imker. 

Rob Lammers

18:30

We hebben nu een eigen imkervereniging, Place2Be, een hele leuke naam vind ik zelf, waarin we met elkaar kijken naar of mensen de diversiteit kunnen ondersteunen door ook om bijen steeds meer een plek te geven op het terrein. We hebben nu drie grote bijenstallen op dit mooie terrein staan en een club die ook eigen imkers opleidt, ook de cliëntwereld. We selecteren partijen op hun bereidheid om uiteindelijk ook in dat stukje te werken. Mijn laatste project waar ik me afsluit vandaag is het waterbeheer project. En dan hebben die firma’s Heze, bureau Lubbers, een architect en ook een infrastructuurbureau rond waterbeheer erg meegedacht vanuit biodiversiteit. En dat is fijn. Ook echt op geselecteerd. Dat hebben we goed gedaan. Eindhoven die ons hulp heeft door subsidies binnen te halen, een Europese subsidie. Unalab, de moeite waard. Het waterschap doet mee. 

Rob Lammers

19:18

In de volgende sheet wil ik graag vertellen over het resultaat. Dat heeft geleid tot het feit dat heel veel partijen op dit moment zeggen ja er is een echte noodzaak om te investeren met elkaar en dat hebben we ook geïllustreerd door een paar rampen. Als je ziet wat er het afgelopen jaar is gebeurd met hitte op ons terrein, wat er is gebeurd met water. Philips, die haar fabrieken sluit in Eindhoven, stopt met het bemalen van de grond in ons gebied. Wat maakt dat bij ons de trottoirs een beetje gaan drijven op water, dat ons bos te nat was of te droog in periodes. En dat hebben we met elkaar ook gewoon toch als feiten gezien. Die hebben gemaakt dat de wereld de hand op elkaar kreeg om dit te gaan ondersteunen. En gaan discussiëren met elkaar. Wat is het belang van ons? 

Rob Lammers

20:05

En dat heeft geleid tot het feit dat we ook kort- en langetermijndoelstellingen zijn gaan zetten in onze jaarbegroting. Klimaat, ons park, heeft eindelijk ook een betekenis. Ik maak begrotingsstukken als het gaat om herplant in het bos. Dat doen we met een bepaald percentage inlands hout. Een groot percentage, dat vraagt ook bij andere dingen en dat zijn dingen die inmiddels bekend zijn in de begrotingscyclus. Dat leidt ons beter bij biodiversiteit en meer beleven van de natuur. Mij werd gevraagd naar valkuilen. Je hebt alle partijen nodig om dit te herkennen, zeg ik steeds. Dus er zijn altijd mensen die niet mee willen en het waren ons toch vooral de mensen van financiële achtergrond die sterk blijven praten over die cliëntplaats, de personele kosten. En ik aanvaard dat een deel van deze mensen niet mee zou willen gaan in de tijd. 

Rob Lammers

20:54

Je moet daar niet romantisch over worden, denk ik ook steeds, of we dat divers zijn, want dat wordt tegen je gebruikt. Dus als ik vooral ga vertellen dat ik graag bloemetjes en bijtjes wil op het terrein, dan moet ik ook aan de financier uitleggen, onze boekhouder, dat we dat doen ook met het verlagen van kosten door aan goede maaibeheer te gaan doen. We hebben dus plannen gemaakt. We hebben in ons bestek ook heel veel andere dingen gedaan en uitgelegd waarom extensief gras, hoog gras misschien slordig lijkt, maar heel veel dingen toevoegt. Dat vraagt communicatie. Medewerkers wilden ook het park zien. Het park is een grasmerksel dat heel strak gemaaid wordt. Nu hoor ik applaus en zie ik mensen blij zijn met het feit dat we in dat bestek dingen hebben veranderd. Wat we vooral doen is ook uiteindelijk met screenings van het terrein. 

Rob Lammers

21:40

En daar heb ik het over Tritium bijvoorbeeld, onze rijkdomtoren. Onlangs werd voor het waterbeheerproject een scope gemaakt aan ons terrein. Nou, daar komen foto’s van de boommarter met nachtcamera’s. Er komen een aantal vossenparen die bij ons leven. En er komen prachtige roofvogels op het terrein die nestelen, bos uilen. En die deel ik. We delen ook de duizendknoop, dus de ellende van de duizendknoop in de zin van de Gouden Etchmoom, die gaan we donderdag en vrijdag afgraven met het bedrijf, erkend in dit werk. Dat delen leidt ook tot een soort bewustzijn van het feit dat we dingen bewust doen en niet zomaar even uit de losse pols. En dan is er geld te verdienen door dit met elkaar te doen. Je kunt ook langere termijn onderhoud en kleur geven. 

Rob Lammers

22:21

Ik blijf binnen de tijd, want ik wil mijn laatste minuten gebruiken om het waterweerproject toe te lichten. Dat is de laatste sheet, die doet het trouwens heel goed als je iets schuivert. Die had je vroeger bij presentaties van die grote overheidsprojectors. We hebben een rol genomen in het waterbeheer van Eindhoven. Dat hebben we bewust gedaan omdat we, ik stel wel straks, die nattigheid van Philips hier op ons terrein voelden, het water slecht konden beheersen. En in de Green Mental Health Beweging zit ook vooral blauw toegevoegd als een kleur die enerzijds cliënten en ook burgers goed doet door water te ontmoeten, maar ook verder dat biodiversiteit erg kan verhogen door flink weer in die waterhuishouding ruimte te scheppen voor water en voor oevers. Dat hebben we gedaan. Nu is fase 1 bijna klaar door alle sloot te onderzoeken. Ze zijn met Europese subsidie. 

Rob Lammers

23:09

Het gaat echt om tonnen te verdiepen. Het waterschap draagt bij. Een aantal slooten krijgt een A-status, wordt dus door het waterschap onderhouden. Maar ook krijgen we door die oevers en door dat meten en door met elkaar te kijken naar het aanleggen van oeverranden, met echt een bewust beheer van het toevoegen van soort, straks een prachtig landschap waarin ook dingen gaan ontstaan die van moeite waard zullen zijn. En we hebben op een aantal plekken, laten we het openen, en daar ontstaat nu al, zien we al, hei die hier vroeger heeft gestaan en die weer terugkomt in die kale oevers waarbij de hei zich weer gaat planten, omdat er vroeger ooit hier een heidegebied is geweest. We hebben de zaken opgeboord en weer uiteindelijk opengemaakt om opnieuw te gaan groeien. 

Rob Lammers

23:53

Dat is belangrijk voor de gemeente, dat is belangrijk voor Europa, die willen hun geld kwijt aan zulke projecten. De gemeente wil graag dat we helpen waterberging te zijn voor het gebied Strijp. Een leuk deel wat jullie kennen, waar heel veel mensen naartoe komen, het Strijp-S-Strijp-R-gedeelte, maar waar heel veel hemelwaterproblematiek was, die wij nu voor een deel via ons terrein weer afvoeren. En we zijn met elkaar bezig om ook de burgers die bij ons binnenkomen bewust te maken, ook via communicatie van wat er allemaal ontstaat in de biodiversiteit. 

Rob Lammers

24:23

Dus we gaan heel veel tijd besteden aan het uitleggen van wat er op de oevers ontstaat, wat er met elkaar te zien is als je op het terrein van de Grote Beek wandelt, wat tot zo kort die gesloten instelling was, die dicht moest zijn, die in één keer een rol neemt in toch maar de verandering van het waterbeheer in de stad. En wij zijn dus die hitteschild. Ooit berekend dat ons park zes graden doet in de afkoeling van de stad. Ik kan het niet uitleggen, want hier is het net zo koud en net zo warm in de stad als het is als je eigenlijk overal hetzelfde ervaart. Maar het heeft waarde en dat met elkaar uit te communiceren, vertellen tegen die burger en cliënten, heeft grote waarde. En mijn tijd is om, Esther. 

Rob Lammers

25:05

Dus ik wil kort heel snel door dit stukje lopen van GGCT. Dankjewel. 

Esther de Groot

25:11

Dank je wel, Rob, voor je inspirerende verhaal. Heel erg top om te horen wat jullie allemaal doen en wat er ook nog op de planningen staat. Als we het over de planning van de inspiratiesessie hebben, dan zijn we toe aan de volgende spreker en ook de laatste. Stefan, ik wil graag aan jou het een woord gaan geven, want welke subsidies zijn er voor vergroening? 

Stefan Romijn

25:52

Als het goed is zien jullie nu mijn beeld in plaats van Esther’s beeld. Ik ben Stefan Romijn, collega van Esther bij Stichting Stimular en ik heb de afgelopen maanden de nodig projecten op met name bedrijventerreinen gedaan rondom klimaatadaptatie waarbij we ook de subsidies hebben geregeld voor ondernemers. Subsidies is altijd het saaiste verhaal. Ik heb geprobeerd het toch een beetje vrolijker te maken door er een hoop plaatjes in te zetten van resultaten die we recent hebben behaald. Zodat jullie ook een beetje zien wat subsidies nou werkelijk opleveren. Maar eigenlijk begin ik altijd met het uitleggen dat vergroenen doe je eigenlijk niet voor het geld. Als adviseur ben ik gewend om heel veel door te rekenen. Als een ondernemer zonder panelenbeeld, dan ga ik doorrekenen wat kost het, wat levert het op, wat is je terugverdiendheid. 

Stefan Romijn

26:41

Nou, zo’n soort business case, zo’n harde business case is op groen gewoon niet te maken. Maar dat betekent zeker niet dat groen geen geld hoeft op te leveren. Want uiteindelijk levert groen gewoon gezonde, productievere medewerkers op. Je hebt minder energie nodig om te koelen. Je hebt minder beperkingen in je bedrijfsvoering doordat je minder wateroverlast hebt, minder schades. Medewerkers gaan in de lunchpauze naar buiten een rondje lopen, worden daardoor gezonder. Japan ziet er aantrekkelijker uit voor de klanten, voor de medewerkers. Dus het heeft wel degelijk voordelen die ook financieel van aard zijn, alleen dat is niet zo hard uit te drukken. Dat vind ik toch belangrijk om even mee te geven dat ook vergroenen dus wel degelijk geld oplevert. Nou, hoe kan je de investering dekken? Nou, er zijn een aantal regelingen. Degene die voor iedereen toepasbaar is, dat is een landelijke regeling. 

Stefan Romijn

27:38

Dat is de MIA VAMIL regeling. Dat is een fiscale regeling. Dat is alleen voor organisaties die winst maken. Dus non-profit organisaties kunnen van deze regeling helaas geen gebruik maken. Dus iedereen die… Alle instellingen, bedrijven die winst maken, die kunnen deze regeling gebruiken. En het komt er eigenlijk op neer dat je een stukje van de investering extra mag aftrekken van je fiscale winst, waardoor je minder winstbelasting betaalt. En dat voordeel is dan je subsidie. Netto komt dat meestal neer op pak een beet 10% voordeel wat je op de investering haalt. Er is een hele lijst voor gemaakt. Het is de milieulijst en die is op de website die ik onderaan deze sheet heb staan door te zoeken. Ik heb even wat zoektermen hier opgeschreven die je zou kunnen gebruiken om te zoeken naar welke mogelijkheden er zijn. 

Stefan Romijn

28:33

Het is een lijst met een stukje toelichting op deze maatregelen waarbij je dan ook precies ziet wat de randvoorwaarden zijn en er zijn wel de nodige randvoorwaarden. Vaak moet je best wel Bijvoorbeeld voor biodiversiteit moet er vaak een rapportage aan de grondslag liggen die laat zien dat het inderdaad om inheemse beplanting gaat. Onder andere wat Frederique net ook aangaf. Ze keuren niet alles goed, dus je moet het wel goed kunnen onderbouwen wat je doet. Maar dat verschilt per maatregel. Bij groendak staan vaak weer meer technische voorwaarden. Dus voordat je gaat investeren, kijk even goed naar de voorwaarden die er gelden. Aanvraag moet dat binnen drie maanden naar de opdrachtsverlening. Moet het aangevraagd zijn. Je kunt het niet vooraf aanvragen deze regeling, het is altijd achteraf. Dat is eigenlijk degene die voor winstgevende bedrijven toepasbaar is. 

Stefan Romijn

29:29

Voor de non-profit organisaties is er momenteel nog geen subsidie, maar daar komt er op korte termijn eentje aan. Dat is de subsidie voor duurzaam en maatschappelijk vastgoed. Die gaat 30% subsidie opleveren voor allerlei investeringen. Dat zijn heel veel energiemaatregelen. 

Stefan Romijn

29:44

Isoleren, zonnepanelen en dat soort dingen maar daar komen twee maatregelen op te staan die een relatie hebben met het thema biodiversiteit en dat zijn een groen dak en groene gevels dus daar zou je als non-profit instelling gebruik van kunnen maken en die regeling gaat waarschijnlijk per september 2022 open en hij opent in een aantal tranches dus dan moet je binnen die periode kun je aanvragen en dan is hij weer een tijdje gesloten en dan opent hij weer opnieuw met een nieuw gevulde pot Regeling is dus nog niet definitief, maar ik verwacht dat die binnen nu en een paar maanden helemaal duidelijk is hoe die eruit komt te zien. Maar je hoeft je niet tot landelijke regelingen te beperken. Ik heb zelf in de projecten die ik heb gedaan werk ik vooral in Zuid-Holland en Zuid-Holland heeft enorm veel subsidieregelingen op het gebied van vergroenen. 

Stefan Romijn

30:35

Zuid-Holland heeft een regeling gericht op bedrijventreinen. En daarmee krijg je maar liefst 40% subsidie op de hele investering, mits je met een groep bedrijven samen een aanvraag doet. Dus het vereist ook een stukje samenwerking. En ik denk dat ook, ik hoorde net ook in het verhaal van Rob heel duidelijk terug, samenwerken, dat zorgt eigenlijk gewoon dat je een stapje verder komt. Want het heeft ook niet zo heel veel zin als je als ondernemer zelf een groene gevel maakt en als alle ondernemers daaromheen eigenlijk niks doen, heeft het gewoon ook voor de biodiversiteit niet zo heel veel nut. Je moet samen het hele gebied, zodat die vier V’s die Frederique net ook noemt, dat die binnen een gebied gewoon beschikbaar zijn. De provincie Zuid-Holland heeft dan daarnaast ook nog een regeling voor individuele bedrijven. 

S

Stefan Romijn

31:23

En dat is een bijdrage van 5000 euro voor de maatregel. Nu heb ik alleen maar even Zuid-Holland hier uitgewerkt, maar ik weet dat heel veel andere provincies ook subsidieregeling hebben rondom het vergroenen bij bedrijven. Dus ik zou jullie zeker adviseren als je aan de slag gaat, ga in ieder geval even kijken bij de provincie waar je gevestigd zit om na te gaan wat is er in mijn provincie beschikbaar. Daarnaast zijn ook de meeste waterschappen actief op het gebied van subsidies rondom deze thema’s. Daarbij ligt de focus wel altijd op klimaatadaptatie. Dat zijn vaak maatregelen als groene daken, ontharde regentonnen. Dat zijn de dingen die in aanmerking komen bij de waterschappen. Dus daar moet je het echt hebben van biodiversiteit in combinatie met klimaatadaptieve maatregelen. Waterschappen richten zich eigenlijk heel vaak op de woningen, soms ook op maatschappelijke organisaties en af en toe op bedrijven. 

S

Stefan Romijn

32:24

Dus dat hangt ook weer van het waterschap in jouw regio af of je bij het waterschap terechtkomt. Maar ik adviseer ook hier weer, ga wel naar wat jouw waterschap te bieden heeft. Datzelfde geldt eigenlijk ook bij gemeentes. Ook die bieden vaak subsidies voor woningen. Dus groene daken is vaak iets wat je terug ziet. Maatschappelijke organisaties als scholen zie je heel vaak dat ze regelingen hebben voor groene schoolpleinen. En een enkele gemeente heeft ook subsidies voor bedrijven rechtstreeks. Dus dat komt wat minder voor, maar dat komt zeker ook voorbij. En daarvoor is ook een handige website, die is ook in onze wegwijzer terug te vinden, de groene subsidiewijzer. Daar kun je zoeken op jouw gemeente en dan kun je zo zien welke subsidies er beschikbaar zijn. 

S

Stefan Romijn

33:14

Hij is in die zin niet helemaal compleet, want de regelingen van de waterschappen staan daar bijvoorbeeld niet in en van de provincies ook niet allemaal. Dus het is in ieder geval een van de middelen om even op zoek te gaan naar wat jouw gemeente te bieden heeft en wat er wellicht ook nog in de regio is, maar het is niet helemaal compleet. Dat is eigenlijk mijn verhaal en ik dank jullie alvast voor de tijd en wens jullie vooral veel succes. Het is een zoektocht, maar Ja, er is eigenlijk in elke gemeente of op elke plek is er wel iets te vinden aan subsidies voor vergroenen. Dus pak die kans zeker mee als je toch aan de slag gaat. Dank jullie wel. 

Esther de Groot

33:55

Dank je wel voor dit mooie overzicht. Er is één vraag binnengekomen via de chat van Iris Blom. Zij vraagt namelijk kunnen provinciale subsidies bovenop de MIA en de Ja, bovenop de. 

Stefan Romijn

34:15

Fiscale regelingen kunnen bijna altijd gecombineerd worden met andere subsidies. Je kan subsidies meestal niet stapelen, maar omdat de MIA-FAMIL een fiscale regeling is, mag het bijna altijd gestapeld worden. Soms kan bijvoorbeeld een lokale subsidieregeling dit uitsluiten, maar de MIA-FAMIL vindt het goed als je het stapelt. Dus je zal dan nog even met de andere subsidieverstrekker moeten kijken of het kan. 

Esther de Groot

34:43

Allright, super. Zijn er verder nog vragen van mensen? Dan is dit je kans. 

Stefan Romijn

34:54

Ik zie er nu eentje voorbijkomen, de chattick kan ik wel beantwoorden. Is er een stappenplan voor het verduurzamen van een bedrijventerrein? We hebben naast een wegwijzer biodiversiteit die net gelanceerd is, hebben we een jaar geleden ongeveer ook een wegwijzer gemaakt voor het verduurzamen van een bedrijventerrein. Dus op onze website in de Do-it-zelf rubriek vind je naast de biodiversiteitswegwijzer ook een wegwijzer verduurzamen van bedrijventerreinen. En we proberen nog de koppeling tussen die twee wegwijzers wat meer te gaan leggen, maar dat is nog niet helemaal gerealiseerd. 

Frederike van der Kooij

35:26

Toch? 

Esther de Groot

35:30

Zijn er verder nog vragen? Zo niet. En mocht je later nog eentje te binnen schieten, dan kan je natuurlijk altijd contact opnemen. De e-mailadressen die staan op deze sheet. Ik heb nog een afsluitende En verder zou ik zeggen dan hartstikke bedankt allereerst de sprekers voor jullie inspirerende visie op biodiversiteit. Echt heel erg fijn dat jullie erbij waren en een praatje konden doen van deze inspiratiesessie over Dank jullie wel, alle deelnemers die erbij waren. En ik hoop dat jullie na deze sessie nu allemaal lekker aan de slag gaan met biodiversiteit. En maak daarbij ook gebruik van de wegwijzer op onze site. En dan wens ik jullie nog hele fijne en zonnige dagen toe.