Detecteer en repareer lekkages perslucht

Beschrijving

Ieder leidingnet verliest perslucht. Detecteer en repareer persluchtlekkages, en voorkom ze door goed onderhoud.

Detecteren

1. Lekken in de persluchtleidingen maken een sissend geluid. Daarom zijn ze – met name buiten werktijd – vrij makkelijk op te sporen.
2. In een ruimte met andere geluidsbronnen, kan opsporing op gehoor moeilijk zijn. In die gevallen kan een ultrasoon detectie apparaat gebruikt worden.
3. Bij grote installaties is het zinvol eenmaal per maand de omvang van de lekverliezen vast te stellen. Als voor de vaststelling een extra werkonderbreking nodig is, is een lagere frequentie redelijk. De omvang van de lekverliezen kan het eenvoudigst worden bepaald als alle persluchtverbruikers zijn afgesloten. Het persluchtverbruik is dan gelijk aan de lekverliezen. Als het leidingnet is voorzien van een flowmeter kan dit direct worden afgelezen.

Repareren

Reparatie kan eenvoudig plaatsvinden door het lekkende onderdeel geheel of gedeeltelijk te vervangen. Voorbeelden van onderdelen waarin lekken relatief vaak voorkomen zijn slangen, koppelingen, kleppen, afdichtingen in flensverbindingen, aansluiting van filters en drogers en de condensaatafvoer.

Voorkomen

Een aantal suggesties om lekkages in het persluchtnet te voorkomen zijn:

• Besteed bij het onderhoud extra aandacht aan koppelingen en repareer deze onmiddellijk bij falen.
• Vervang slangen tijdig.
• Sla geen gevaarlijke stoffen (bijv. zuren) op in de buurt van het persluchtnet. Deze stoffen kunnen de slangen en koppelingen aantasten.
• Ontkoppel slangen en gereedschap na gebruik en berg ze op. Dat voorkomt beschadigingen en dus lekverliezen.
• Verlaag de relatieve vochtigheid van de perslucht. Bij een verlaagd vochtgehalte gaan de koppelingen minder snel roesten en komen er geen roestdeeltjes in het persluchtnet. De roestdeeltjes tasten ook de waaier van de compressor aan.

Toepasbaarheid

De maatregelen zijn algemeen toepasbaar bij ieder bedrijf met een persluchtsysteem.

Milieu aspecten

Perslucht is een dure vorm van energie. Regelmatig onderhoud kan een energiebesparing tot 20% van het totale energieverbruik van de compressor tot gevolg hebben.

• Het comprimeren van één m³ lucht kost 0,1 kWh. Als een compressor gedurende 10 uur per dag 6 m³ lucht per minuut produceert, verbruikt het apparaat op jaarbasis 90.000 kWh. Als het lekverlies 10% bedraagt, kan het totaal verbruik met 9.000 kWh teruggedrongen worden.
• Vaak gaat via lekken in een persluchtsysteem 10% energie verloren.
  Zie ‘aanvullende informatie’ voor een uitleg hoe je precies kan berekenen hoeveel lucht er weglekt.

Financiële aspecten

Met reparatie van lekkages is direct geld te verdienen. Bij een druk van 7 bar en 2.500 bedrijfsuren kost een lek van 1 mm² 1.000 kWh ofwel € 130 per jaar. Bij 3 mm is dat 10.500 kWh ofwel € 1.350 per jaar.

Aanschaf van een ultrasoon detectieapparaat, dat lekken op kan sporen terwijl jouw productie doorgaat, kost € 800 tot € 2.000.

Je kunt ook een ‘persluchtscan’ uit laten voeren door een specialist. Een uitgebreid onderzoek kost ongeveer € 400. Sommigen bieden ook gratis quickscans aan.

Aanvullende informatie

Bereken hoeveel lucht er weglekt uit het drukvat door te timen hoe lang het duurt voor het drukvat leeg is. Doe dit als volgt:

• Zet alle machines die perslucht verbruiken uit.
• Laat de compressor draaien tot deze uitvalt (dan is het persluchtvat volledig gevuld en op druk).
• Lees op de manometer de druk af. Bijvoorbeeld 1 m³ lucht op 10 bar.
• Zet de compressor uit en wacht tot de druk flink gezakt is. Bijvoorbeeld: 5 bar.
• Noteer hoeveel minuten er verstreken zijn sinds de compressor stil viel. Bijvoorbeeld 10 minuten.
• Bereken het luchtverlies: inhoud persluchtvat x verloren druk. Bijvoorbeeld 1 m³ x 5 bar. 5 m³ in 10 minuten komt overeen met 500 liter per minuut ofwel 30 m³ per uur.
• Vermenigvuldig het luchtverlies per uur met de gebruikstijd van de compressor. Bijvoorbeeld 2.500 uur (10 uur per werkdag) maakt 75.000 m³ luchtverlies op jaarbasis.
• Per m³ luchtverlies reken je 0,1 kWh energieverbruik. In het rekenvoorbeeld: 7.500 kWh stroomverlies door weglekken, ofwel (bij € 0,12/kWh) € 900 per jaar.

Bron: Stichting Stimular, Geveke