Stimular-Maatregelen voor duurzaam ondernemen

Het heeft voor bedrijven veel voordelen als de werknemers dicht bij de vestiging wonen. Zo hebben de werknemers meer keuzemogelijkheden om op het werk te komen en nemen de kansen voor de fiets of het OV toe. Bij ‘gelijke geschiktheid’ kan je kiezen voor de medewerker die het meest nabij woont of op een locatie die een goede OV-verbinding heeft naar jouw vestiging.

Sluit indien mogelijk aan op een warmtenet en ga van het gas af. De huidige warmtenetten zijn meestal nog afhankelijk van fossiele bronnen, maar op termijn kunnen warmtenetten goed gevoed worden met duurzame warmtebronnen, zoals geothermie. Informeer bij je gemeente naar ontwikkelingsplannen voor warmtenetten in het gebied.

Voor lokaal en regionaal transport vormen aardgasauto’s een alternatief voor auto’s op diesel en benzine. Voorwaarde hiervoor is een aardgasaanvulpunt in de buurt. Aardgas draagt bij aan verlaging van fijnstof, NOx- en CO2-uitstoot.

Aardwarmte, ofwel geothermie, is duurzame warmte die wordt gewonnen uit aardlagen op dieptes tussen de 500 en 4.000 meter. Een warmtewisselaar transporteert het water in een warmtenet voor verwarming van gebouwen of de glastuinbouw.

Absorptiekoeling is koeling op basis van restwarmte. Er is geen compressor nodig: er wordt gewerkt met chemische aantrekkingskrachten en met warmte als energiebron. Absorptiekoeling heeft een laag elektrische vermogen en is betrouwbaar. Absorptiekoeling is toepasbaar ingeval warmte aanwezig is van een voldoende hoog temperatuursniveau (> 95°C) (restwarmte uit processen of op basis van een gasmotor of stadsverwarming) en als het gehele jaar een niet te sterk wisselende koelbehoefte aanwezig. De maatregel is vooral toepasbaar bij nieuwbouw of renovatie.

Zoek opdrachten en opdrachtgevers in de nabijheid van jouw bedrijf. Benadruk de wederzijdse voordelen van lokale samenwerking. Deze maatregel leidt tot een besparing op kosten van zakelijk verkeer, logistiek en reistijd.

Acquireer gericht op retourlading om daarmee het gedeeltelijk of volledig leeg retour rijden te reduceren. Dit kan op incidentele basis acquisitie uitvoeren om zo één of enkele ritten te voorzien van retourlading. Of gericht op het verkrijgen van een structureel aanbod van retourlading (tegen een rendabel tarief) in de regio waar vrachtwagens vaak geheel of grotendeels leeg in de buurt komen.

Elektrische stoombevochtiging gebruikt onnodig energie. Beperk het energiegebruik van bevochtigen door centrifugaal bevochtiging, hogedrukbevochtiging of ultrasoonbevochtiging.

Gebruik afsluiters om de apparatuur die niet onder druk hoeft te staan af te sluiten. Hierdoor houdt de compressor een kleiner netwerk op druk, waardoor er minder lekverliezen optreden en de compressor minder energie verbruikt.

Jouw bedrijf kan veel kosten besparen met afvalscheiding. De afvalinzamelaar is over het algemeen graag bereid je daarbij te ondersteunen.

De afvalinzamelaar is over het algemeen graag bereid daarbij te ondersteunen. Voorbeelden zijn: diverse maten containers, (geplastificeerde) scheidingslijsten, duidelijke bordjes bij de container, en afvalanalyse.

Het verwijderen van verpakkingen kost vaak veel tijd en het afvoeren ervan veel geld. Ook het transport van verpakkingen kost veel energie. Het is daarom zinvol om na te gaan of dit beter kan voor de goederen die je inkoopt. Neem contact op met je leverancier en bepaal welke verpakking goed is voor het product en ook voor het milieu. Denk aan producten zonder verpakking, minder verpakkingsmateriaal, verpakkingen van materialen met een lage milieubelasting.

In alle koopgesprekken kan verpakkingsafval aan de orde worden gesteld, stuur er bij jouw leveranciers op aan dat er zo weinig mogelijk verpakkingsmateriaal wordt gebruikt. Deze maatregel bespaart grondstoffen en arbeidstijd voor het uitpakken en afval scheiden.

In veel bedrijven en organisaties is het mogelijk vaker en langer het licht uit te doen.

Een afvalplan geeft inzicht in de te verwachten soorten en hoeveelheden afval en de bijbehorende kosten. In het afvalplan worden de afspraken met alle betrokkenen over de verwijdering van dit afval vastgelegd. Het afvalplan kan onderdeel zijn van een kwaliteitsplan of VGM-plan.

Monitor en registreer de hoeveelheid afval die jouw bedrijf produceert. Deze meting levert naast inzicht in de milieubelasting ook ideeën voor het scheiden en verminderen van afvalstromen. Je vindt hier ook hoe je het afvalvolume (m3) omrekent naar gewicht (kg) met soortgelijke gewichten.

Laat de uitvoerder een beknopte afvalregistratie bijhouden op de bouwplaats. De uitvoerder kan aan de hand van deze registratie de afvalscheiding beter begeleiden en kan eenvoudig controleren of de verwijdering van het afval volgens de planning en begroting verloopt. Eventueel kan de afvalregistratie geïntegreerd worden in het weekrapport van de uitvoerder.

Bouwbedrijven kunnen veel kosten besparen met afvalscheiding. Vraag aan uw afvalinzamelaar regelmatig (per jaar of per kwartaal) overzichten van de hoeveelheden afval die de inzamelaar voor jou afgevoerd heeft. De overzichten moeten informatie bevatten over de soort en hoeveelheden afval (in m3 en kg) per project en per periode. Uit deze overzichten kun je afleiden hoe de afvalscheiding verloopt en of de containers wel goed gevuld zijn geweest (kg per m3 containervolume).

Monitor en registreer de hoeveelheid afval die het festival produceert. Deze meting levert naast inzicht in de milieubelasting ook ideeën voor het scheiden en verminderen van afvalstromen.

Besteed backstage ook aandacht aan afvalscheiding. Kies in ieder geval voor het voor scheiden van de afvalstromen plastic, GFT, papier, gevaarlijk afval en restafval. Overleg afvalscheiding met uw afvalinzamelaar.

Door afvalstromen gescheiden in te zamelen, kunnen de afvalstoffen worden hergebruikt. Gescheiden afval wordt tegen lagere afvalverwerkingskosten afgevoerd.

Afvalscheiding leidt tot een vermindering van de hoeveelheid restafval (=lagere afvoerkosten) en tot een toename van het hergebruik van materialen. Op de bouwplaats kan afvalscheiding gestimuleerd worden door: duidelijke scheidingsbakken te plaatsen, de medewerkers goed te instrueren en afspraken te maken met onderaannemers, etc.

ICT verbruikt veel elektriciteit; op een kantoor kan het verbruik van de serverruimte oplopen tot een derde van het elektraverbruik. Hier vind je een overzicht van energiebesparingsmaatregelen die toegepast kunnen worden om het energieverbruik als gevolg van ICT op verschillende niveaus te verminderen.

Het koelen van producten kost veel elektriciteit. De koudemiddelen dragen negatief bij aan het broeikaseffect. Je kunt de milieubelasting van productkoeling (koel- en vriesinstallaties, -meubelen en -cellen) door te kiezen voor een energiezuinig model met minder milieubelastende koudemiddelen.

In serverruimtes wordt veel energie verbruikt en kan ook veel energie bespaard worden, zowel op de servers zelf als op de randapparatuur en koeling. In deze maatregel staat een verzameling van besparingsmaatregelen.

Onderzoek van AgentschapNL (nu RVO) heeft aangetoond dat actief energiebeheer 5 tot 10% besparing op het totale energieverbruik oplevert. Deze besparingstip gaat over het analyseren van het energieverbruik met gegevens van slimme meters en grootverbruikmeters.

Anticondensfolie of coating aan de binnenzijde van de deur zorgt ervoor dat er minder condens op de ruit komt en dat de ruit doorzichtig blijft. De ruit (elekrisch) verwarmen is niet meer nodig. Dat bespaart veel energie, waardoor de investering voor deze maatregel in ongeveer acht maanden wordt terugverdiend.

Als de ketel die het procesbad verwarmt, ook de bedrijfshal verwarmt is een aparte hoogrendementsketel 107 (HR107-ketel) met warmtewisselaar voor het procesbad een energiezuinige oplossing.

Veel elektrische apparaten zijn voorzien van een energielabel dat aangeeft hoe zuinig het apparaat is in zijn klasse. A (of soms nog A+++) is het meest zuinig en G is het minst zuinig. Apparaten met een goed energielabel zijn iets duurder in de aanschaf, maar goedkoper in het gebruik. Gemiddeld bespaar je per labelstap 10 tot 20% elektriciteit.

In bedrijfsruimtes waar regelmatig voertuigen in en uit moeten, kan veel energie bespaard worden door de deur te automatiseren. Er moet dan een elektromotor zijn voor de deurbediening, en een naderingsschakelaar voor het open en dicht gaan.

Voorzie een infrarood salamander van automatische (pan-) detectie, waardoor onnodig aanstaan van het grill-element wordt voorkomen. Een salamander lijkt op een open oven waarmee je kunt toasten, grillen, gratineren en glaceren.

Pas automatische kleppenregeling op blancheurs, CIP, pasteurs en andere apparatuur toe, waardoor stoom en daarmee temperatuur automatisch geregeld worden.

Automatische ontluchting op de condensor scheidt de lucht van het koudemiddel. Toepasbaar bij Bij koelsystemen waarbij de verdampingsdruk lager is dan 1 bar.

Het elektriciteitsverbruik van de randverwarming is een groot deel van de tijd hoger dan noodzakelijk. De verwarmingscapaciteit kan beperkt worden met een handregeling (dimmer of schakelaar) of met een automatisch regeling.

De ventilatieschuif wordt geopend aan het eind van het bakproces en wordt weer gesloten vlak voor het openen van de ovendeur. Door de schuif te automatiseren wordt overmatige ovenventilatie voorkomen dit leidt tot een besparing van 3% op het gasgebruik van de oven.

Een beluchtingspomp of een dompelpomp gebruiken voor badagitatie in een procesbad is een energiezuinig alternatief voor badagitatie met perslucht.

Ruim de helft van alle auto’s rijdt met banden met onderspanning. Dat komt omdat autobanden, net als fietsbanden, langzaam hun spanning verliezen. Dat is ongeveer 0,2 bar per 3 maanden. Doordat de rolweerstand toeneemt, verbruikt de auto 2 tot 5 % extra brandstof. Ook neemt de bandenslijtage sterk toe, waardoor veel eerder nieuwe banden nodig zijn. Daarbij is rijden met de juiste bandenspanning veiliger.

Een accu slaat elektriciteit op door energie te laden en ontladen, en levert deze later. Toepassingen zijn peakshaving en het beter matchen van eigen opwek en verbruik.

Beloon festivalbezoekers die plastic wegwerpbekertjes inleveren. Geef bezoekers die bijvoorbeeld 10 bekertjes inzamelen een consumptiebon of snoepzak. Hierdoor wordt apart inzamelen van plastic bekertjes efficiënt uitgevoerd.

Het optimaal benutten van ICT-capaciteit houdt in dat je meer doet met de bestaande ICT-apparatuur. In de praktijk wordt meer ICT-capaciteit (zoals servers, netwerk en harddisks) aangeschaft dan noodzakelijk is: er is een overcapaciteit. Alle capaciteit van ICT-apparatuur verbruikt elektriciteit, dus ook de overcapaciteit die niet wordt gebruikt. Vervang ook de oudere apparatuur.

Met behulp van berekeningen en metingen kun je het verwachte energieverbruik van aggregaten bepalen. Deze registratie geeft handvatten voor vervolgstappen.

In koelcellen draait vaak continu een ventilator bij de verdamper om temperatuurverschillen in de koel- en vriescel te voorkomen. Door de verdamperventilator in te stellen op basis van meerdere temperatuursensoren kan dit worden voorkomen.

Vaak loopt er in een bedrijf meer stroom door elektriciteitskabels en apparaten dan er nuttig wordt gebruikt. Die extra stroom wordt niet gemeten door een gewone verbruiksmeter en wordt aangeduid met blindstroom. Voorkom of beperk blindstroom indien je betaalt voor blindstroom. Zo ook indien je het vermogen van jouw aansluiting moet laten vergroten; mogelijk kost verlaging van de blindstroom minder dan aanpassen van de aansluiting.

Kantoorartikelen zijn vaak kleine gebruiksvoorwerpen, die regelmatig zoek raken. Op het gebruik van kantoorartikelen kan worden bespaard door: een goede voorraadadministratie, gebruik een hervulbare pen en potlood, hergebruik ordners en mappen, etc. Deze maatregelen besparen op de inkoop van kantoorartikelen.

Installeer rook- en dampdetectieapparatuur in combinatie met meet- en regelapparatuur van de afzuiginstallatie. Deze maatregel bespaart elektriciteit door het aanhouden van een laag toerental van de afzuigmotor bij schone lucht. Daarnaast hoeft minder (nieuwe) lucht verwarmd te worden bij mindere afzuiging.

Deurverliezen kunnen oplopen tot 30%. Technische maatregelen om de deurverliezen te beperken zijn: onder andere kleinere deuropeningen, strokengordijnen, snel sluitende deuren, deurdrangers, sluizen, dockshelters of luchtgordijnen.

Beperk het gebruik van wegwerpartikelen. Gebruik bijvoorbeeld een papieren oplegvel over een onderkleed in plaats van complete papieren tafellakens.

Pas een automatische regeling van de luchtovermaat toe op basis van de temperatuur- of zuurstofcorrectie.

In kinderdagverblijven en verzorgingshuizen bestaat gemiddeld 50% van het afval uit luiers en/of incontinentiemateriaal. Beperk de milieubelasting door minder milieubelastende types te kopen en indien mogelijk de luiers en inco gescheiden af te voeren en te verwerken.

Pas een groter condensoroppervlak toe zodat het temperatuurverschil tussen de condensor en de buitentemperatuur maximaal 10 graden wordt.

Beperk het toerental van de ventilatoren in de zaalkoelers (computer room air handlers: CRAH’s) van de serverruimte door een toerenregeling toe te passen op de bestaande ventilatoren of door het aanschaffen van nieuwe zaalkoelers (CRAH’s) ventilatoren waarop de toerenregeling is toegepast. Een halverering van het toerental levert 80% energiebesparing op.

Door een onzichtbare, slechts 1 à 2 moleculen dikke, vloeistof over het zwembadwater te verspreiden wordt de verdamping tegengegaan. Het betreft een organische vloeistof die onschadelijk is voor mens en apparatuur. Internationaal wordt vloeibare zwembadafdekking al meer dan 20 jaar toegepast, in Nederland nu ook door diverse partijen.

Afvalbeheer is teamwerk: iedereen moet op de hoogte zijn van de stand van zaken en de aanpak. Bespreek tijdens het uitvoerdersoverleg je doelen en aanpak van het afvalbeheer. Gebruik de jaarcijfers en kengetallen uit jouw milieuregistratie om je doelen en acties te illustreren. Bespreek met de uitvoerders ook aandachtspunten voor de bouwplaats. Denk aan: schone werkplekken, geen zwerfvuil op het terrein, informatieborden bij containers, afspraken daarover met afvalinzamelaar, controle op uitgifte van materialen, veilige opslag, deksels op vloeibare verf en oplosmiddelen.

Scheid bedrijfsafval zodat materialen zoals papier, glas, en plastic gerecycled kunnen worden. Hiermee bespaar je op grondstoffen, energie en geld. Welke stromen gescheiden kunnen worden, hangt af van de kwaliteit van de afvalstromen en van de mogelijkheden voor afvalscheiding bij de afvalinzamelaar. Onder bepaalde voorwaarden is het scheiden van afvalstromen verplicht.

Onder goed douchen wordt verstaan minimaal 15 seconden bij een behoorlijke temperatuur – óók als eerder op de dag (thuis) al is gedoucht – om haargel, cosmetica, crèmes, zweet en urine af te spoelen. Let ook op het gebruik van schone badkleding.

Betonkernactivering (BKA) is het verwarmen of koelen van een ruimte door water te pompen door leidingen in de kern van een betonnen vloer of plafond (en niet vlak onder het vloeroppervlak, zoals bij vloerverwarming). BKA werkt met Lage Temperatuur Verwarming (LTV) en Hoge Temperatuur Koeling (HTK). Doordat de watertemperaturen weinig afwijken van de omgevingstemperatuur, is er minder energie nodig dan bij een conventionele klimaatinstallatie.

Zorg dat jouw WKO (Warmte-Koude Opslag) goed wordt benut, hier valt vaak veel efficiëncy-winst te halen. Dat kan door een combinatie van monitoring, inregeling en fysieke aanpassingen. Vooral in de eerste jaren na installatie is dit belangrijk, maar ook als de warmte- of koudevraag in een pand verandert of door andere wijzigingen. Aanpassingen kunnen regeltechnisch zijn of fysieke aanpassingen in leidingen, sensoren en pompen.

U kunt de afvalscheiding op de bouwplaats vergemakkelijken door per verdieping of wooneenheid voor elke afvalstroom een ‘big bag’ te plaatsen. Het afval kan dan direct gescheiden worden op de plaats waar het ontstaat. De zakken kunnen geleegd worden in de containers die op een centrale plaats zijn opgesteld. Scheiding van afval verlaagt de kosten aanzienlijk.

Biodiesel en bio-ethanol kan bijgemengd worden toegepast in voertuigen, mobiele werktuigen en aggregaten. Bij hogere percentages zijn mogelijk aanpassingen aan de motor nodig. Biobrandstoffen zijn over het algemeen iets duurder dan fossiele brandstoffen. De CO2-winst van deze biobrandstoffen uit afval en residuen kan oplopen tot 89%.

Maak gebruik van biologisch afbreekbare lijmen en lijmen zonder organische oplosmiddelen. Zo verminderten de VOS-emissies. Gebruik bijvoorbeeld: droge lijm, beenderlijm of smeltlijmen.

Naar schatting 20 tot 30 % van alle verkochte hydrauliekolie komt in het milieu terecht. Smeermiddelen gaan altijd verloren. Het gebruik van biologisch afbreekbare smeermiddelen en oliën vermindert de milieuvervuilende emissies (naar lucht en bodem) in de gebruiksfase.

Verminder persluchtgebruik voor (droog)blazen door gebruik te maken van een blower.

De boordcomputer (blackbox) is een instrument voor een effectieve en efficiënte aansturing van de transportoperatie. Boordcomputers geven inzicht in prestatie-indicatoren. Hiermee wordt ook een daling van het brandstofverbruik gerealiseerd.

Een zuinige, veilige en comfortabele rijstijl kan worden ondersteund door meerdere vormen van in-car apparatuur. Denk aan een toerenteller, boordcomputer, cruisecontrol, snelheidsbegrenzer of start-stop systeem. De diverse accessoires leveren ieder een besparing op van gemiddeld 5%. De daadwerkelijke besparing is afhankelijk van het huidige rijgedrag van chauffeurs.

Kies bij de aanschaf van silicone en kit voor een grotere hoeveelheid of anders voor een hervulbare spuitbus of pistool. Deze maatregel leidt tot een vermindering van de hoeveelheid verpakkingsafval, plus minder grondstofverlies.

Laat uw lakken aanleveren in een herbruikbare bulkcontainer van 200, 400 tot 1.000 liter in plaats van kleinere blikken. Deze maatregel bespaart op arbeidskosten, afvalverwijderingskosten en grondstofverlies.

Het samenvoegen van kleine zendingen kan de transportkosten verlagen. Vaak heeft dit tevens een verhoging van de servicegraad tot gevolg. Het bundelen kan op klantniveau, en op regioniveau. Samenwerking met een andere partij is nodig. De partijen die betrokken zijn bij de bundeling moeten min of meer gelijkwaardig zijn en beide belang hebben bij de samenwerking. Wanneer de bundeling gepaard gaat met andere bevoorradingstijden of een andere leverfrequentie dan is de medewerking van de ontvanger vereist.

Installeer, in een vrachtwagen of bus, parallel aan het normale oliefiltersysteem een fijne filter, dat de kleine deeltjes uit de olie haalt. Doordat de olie beter gezuiverd wordt hoeft deze minder vaak ververst te worden. Deze maatregel bespaart op de grondstofkosten van de olie en de afvalverwerkingskosten van afgewerkte olie.

Als de capaciteit van een compressor vaak omlaag geregeld moet worden, kan een capaciteitsregeling op de compressor het energieverbruik verminderen. Er zijn drie mogelijkheden: 1) een automatische aan-uit regeling, 2) een frequentieregeling, 3) een aan-nullast-uit regeling. De maatregel is toepasbaar bij vervanging van een compressor die regelmatig op deellast draait en vooral rendabel bij meerdere compressoren. Een frequentieregeling is alleen rendabel bij nieuwbouw of renovatie.

Je kunt carpoolen onder medewerkers op meerdere manieren stimuleren. Denk aan parkeerplaatsen dicht bij de ingang, thuiskomgarantie of een carpoolmatch-systeem. De toepasbaarheid van carpoolen stijgt met het aantal werknemers. Natuurlijk kan worden samengewerkt met andere bedrijven. In de stad zijn de voordelen het grootst in verband met parkeerproblemen.

In kantoren staat soms nog in iedere ruimte een printer.Doordat deze apparaten de hele dag aan of stand-by staan verbruiken ze veel energie. Daarbij zorgt een printer in de buurt van het bureau ervoor dat er meer geprint wordt. Verminder het aantal apparaten door meerdere printers en evt. ook andere kantoorapparaten te vervangen door één grotere printer.

Veel koelmachines zijn voorzien van een conventionele schroefcompressor die relatief veel energie verbruikt. Een centrifugale compressor aangedreven door een inductiemotor opgehangen in magnetische lagers is efficiënter en heeft ook een aantal andere voordelen.

CO2-compensatie is het compenseren van de effecten van CO2-uitstoot. Het compenseren van vrijgekomen CO2 kan op meerdere manieren. Niet alle projecten voor klimaatcompensatie zijn betrouwbaar.

Door te communiceren over wat je inspanningen zijn op het gebied van duurzaamheid, informeer en inspireer je klanten, opdrachtgevers en andere bedrijven. Communiceren over duurzaamheid kan via een duurzaamheidsjaarverslag of mvo-jaarverslag, maar ook op minder omvangrijke manieren.

Ruimtes die onderling verbonden zijn maar verschillende functies en klimaateisen hebben, worden van elkaar gescheiden met flappen, snelsluitende deuren of losse wanden. Door de compartimentering kan op geconcentreerde wijze aan de warmte- of koudebehoefte worden voldaan en wordt dus minder ruimte nodeloos verwarmd of gekoeld. Dat betekent altijd een energiebesparing.

Vanwege variaties in het productieproces zijn koel- en vriescellen vaak slechts ten dele gevuld met producten. Een gedeeltelijke vulling van koelcellen heeft tot gevolg dat er meer lucht in de ruimte circuleert dan noodzakelijk is. Soms is het mogelijk de koel- of vriescel onder te verdelen met opvouwbare schermen, folies en beweegbare panelen.

Voorbeelden van te compartimenteren ruimten: een doelgroepenbassin of een bassin bestemd voor peuterzwemmen. In veel gevallen is compartimentering met scheidingswanden eenvoudig bouwkundig te realiseren. Gemiddeld kan 10 tot 20% op het jaarlijkse gasverbruik van dat compartiment worden bespaard. Daarnaast wordt ook het binnenklimaat beter regelbaar, waardoor het comfort zal toenemen.

Als er geen vraag is naar perslucht draait de compressor zo nu en dan, omdat er altijd perslucht verloren gaat door lekken. Het rendement van het opwekken van perslucht is gemiddeld 3 tot 5%, de rest van de verbruikte energie wordt omgezet in warmte. Zorg daarom dat de compressor alleen werkt als perslucht gebruikt wordt.

In een simpel computergestuurd kleur-mengsysteem wordt per mengkleur exact de benodigde hoeveelheid uitgerekend. Door toepassing van deze maatregel is 15 tot 30% minder lak nodig en wordt de afvalstroom lak 2 tot 3 keer zo klein.

Gebruik een checklist om regelmatig de bouwplaats te controleren op veiligheid (nodig voor VCA) en het omgaan met afval en milieuschadelijke producten. De uitvoerder bespreekt de resultaten van de bouwplaatsinspectie in het werkoverleg en indien nodig worden samen met de bouwplaatsmedewerkers maatregelen genomen.

Lekkende condenspotten is een belangrijke oorzaak van energieverlies in een stoomsysteem. Laat daarom de condenspotten minstens 1 keer per jaar nakijken. Om een goede werking van condenspotten vast te stellen zijn metingen met stethoscoop of ultrasone detectie nodig. Deze metingen moeten door specialisten worden uitgevoerd.

Een motor die goed onderhouden is, verbruikt minder brandstof en stoot minder uitlaatgassen uit. Controleer de voertuigen regelmatig op eventuele lekkages en schades en controleer regelmatig de bandenspanning.

Bij het koelen wordt een vaste temperatuur ingesteld. Een koelinstallatie verbruikt onnodig veel energie als de koeltemperatuur te laag wordt ingesteld. Dit gebeurt onder andere als in een koeling een ander product opgeslagen wordt dan voorheen. Regelmatige controle van de ingestelde koeltemperatuur kan dit voorkomen. Elke graad temperatuurverhoging in de koeling levert een besparing op van 4%.

Verbeter de warmteoverdracht in de bakruimte door een luchtstroom (convectie) in bakruimte te brengen. De oven wordt dan voorzien van een ventilator die aan de ene kant van de bakruimte lucht wegzuigt en aan de andere kant inblaast. Door de betere warmteoverdracht kan de oventemperatuur worden verlaagd. Een bijkomend voordeel is dat convectie betere sturing van de bakproces mogelijk maakt door koppeling aan computersturing.

Goed onderhouden werktuigen veroorzaken 10 tot 40% minder uitlaatgassen in de werkomgeving van medewerkers. Goed onderhoud kan door: dagelijkse controle op eventuele lekkages van de hydrauliek, olie of diesel en schades aan de machine, goede bandenspanning, registratie van het energieverbruik

Door lichtkoepels of lichtstraten kan zonlicht de ruimte onder de luifel verlichten. Op zonnige dagen én lichtbewolkte dagen biedt het daglicht vrijwel altijd voldoende verlichting. Maak jaarlijks het lichtdoorlatende deel van de luifel schoon. Om deze besparing te realiseren moet het kunstlicht natuurlijk wel uitgeschakeld worden. Het is handig dit automatisch te regelen met een daglichtsensor. Besteed – als de luifel gerenoveerd wordt – ook aandacht aan efficiënte verlichting en juiste schakeling hiervan.

Duurzaam verlichten begint met het optimaal gebruik van daglicht, dat wil zeggen bij een goed ontwerp van de daglichtopeningen (ramen, lichtkoepels, lichtstraten en glasstroken in scheidingswanden). Enerzijds kost dit minder energie voor verlichting. Maar minstens zo belangrijk: mensen vinden daglicht prettig. Denk aan bedrijfshallen en zwembaden waar daglicht (via de gevel) slechts beperkt binnen kan komen. Overweeg daglichttoetreding via het dak bij nieuwbouw of vernieuwing van het dak.

Duurzaam verlichten begint met het optimaal gebruik van daglicht, dat wil zeggen bij een goed ontwerp van de daglichtopeningen (ramen, lichtkoepels, lichtstraten en glasstroken in scheidingswanden). Enerzijds kost dit minder energie voor verlichting. Maar minstens zo belangrijk: mensen vinden daglicht prettig.

Met een daglichtafhankelijke regeling wordt de hoeveelheid kunstlicht afgestemd op de lichtbehoefte, afhankelijk van de hoeveelheid daglicht. De daglichtafhankelijke regeling kan gekoppeld worden aan een lamp, een lichtstraat of de gehele verlichting in een gehele ruimte. Besparing op het elektriciteitsverbruik voor verlichting tot 50%. Wanneer daglicht beperkt is, zal de besparing 20 tot 30% zijn.

Een daglichtgeleidingssysteem of daglichtspot is een kleine ronde daglichtkoepel met daaronder een buis met een reflecterende binnenwand die het licht tot ongeveer 10 meter het gebouw in transporteert. Ze zijn handig voor ruimtes die niet grenzen aan buiten, en ruimtes waar lichtkoepels voor oververhitting zorgen.

Het debiet van koelwaterpompen voor het spuitgiet en extrusieproces automatisch regelen op basis van de koelwatertemperatuur. Dit kan bijvoorbeeld door een pompregeling op de centrale pomp van de koelwatervoorziening én een thermostaat op de retourleiding toe te passen.

Deel op de camping vuilniszakken uit om zwerfafval terug te dringen. Loof optioneel een beloning uit voor het inleveren van een volle vuilniszak.

Door buiten openingstijden het zwembad af te dekken met een afdekzeil kan verdamping tot wel 98% beperkt worden. Het afdekken hoeft niet met een dik isolerende deken, een eenvoudige folie (bijvoorbeeld folie met luchtbubbels) heeft al effect. Minder verdamping betekent minder water- en warmteverlies. Ook zal de luchtvochtigheid lager zijn. Een lagere luchtvochtigheid bespaart op ventilatiekosten (bij een vochtgeregelde ventilatie) en de verwarmingskosten van de ruimte; vochtige lucht heeft namelijk meer energie nodig om op temperatuur te blijven.

Een veel voorkomend probleem in bedrijfspanden is optrekkend vocht vanuit de kruipruimte. Door optrekkend vocht wordt de luchtvochtigheid in de werkruimte hoog. Vaak heeft dit ook stankoverlast tot gevolg. Ook zorgt het verwarmen van vochtige lucht voor een hoger energieverbruik. Het afdekken van de bodem voorkomt dit. De meeste bodemafdekkers hebben ook isolerende werking, wat het energieverbruik voor verwarming verder terugdringt.

Door buiten openingstijden het buitenbassin af te dekken kan verdamping tot wel 98% beperkt worden. Minder verdamping betekent minder water- en warmteverlies.

Open koel- en vriesmeubelen kennen een groot koudeverlies doordat de gekoelde inhoud in open verbinding staat met de ruimtelucht. Altijd afdekken (dagafdekking) voorkomt dit. Soms wil men echter impuls aankopen stimuleren, en wil men geen dagafdekking. Dek deze meubelen buiten de openingsuren af (zogenaamde nachtafdekking). Verticale meubelen kunnen met rolgordijnen afgeschermd worden. Horizontale meubelen kunnen met aluminium folie of speciale afdekplaten afgedekt worden.

Dek warmte procesbaden af buiten gebruikstijden om warmteverliezen door verdamping te beperken. Op deze manier hoeft minder warmte en minder water te worden toegevoerd naar het procesbad, wat een energiebesparing oplevert.

Apparatuur met Energy Star heeft een lager elektriciteitsverbruik dan apparatuur zonder Energy Star specificatie. Beschikbaar voor desktops, laptops en beeldschermen.

Ieder leidingnet verliest perslucht. Detecteer en repareer persluchtlekkages, en voorkom ze door goed onderhoud. Perslucht is een dure vorm van energie. Regelmatig onderhoud kan een energiebesparing tot 20% van het totale energieverbruik van de compressor tot gevolg hebben.

Net als bij een persluchtsysteem is bestrijding van lekken bij een vacuümnet belangrijk. Voor een systeem met lage drukken (gemiddeld tot hoog vacuüm, 10 mbar) geldt dat het voor de goede werking essentieel is dat het systeem lekvrij is. Bij wat hogere druk (laag vacuüm, 10 mbar 1 bar) is een geringe lekstroom geen probleem voor de goede werking van het systeem. Spoor lekken op als de lekstroom meer bedraagt dan 5% van het maximale vermogen van de pomp.

Beperk warmteverlies door de dichtsbijzijnde heater automatisch uit te schakelen wanneer de bedrijfsdeur geopend is.

Deuren tussen ruimtes die van temperatuur verschillen, moeten bij voorkeur snel gesloten worden. Voorzie ze van een deurdranger.

Verstuur (digitaal aangemaakte) facturen per e-mail in plaats van per post. De milieuwinst is 30 tot 55%. Als de ontvanger de digitale factuur alsnog uitprint, is de milieuwinst kleiner. Maar, andersom als de ontvanger een papieren factuur scant om die digitaal verder te verwerken is de milieuwinst groter.

Sommige ruimten kunnen deels met minder licht. Hier branden lampen langdurig, waarbij een hoog (kunst-) lichtniveau niet altijd nodig (of misschien wel ongewenst) is. Dim hier de verlichting. Toepassingen zijn bijvoorbeeld: ruimte met voldoende daglicht, (inpandige) gang in een zorggebouw, sportzaal of fietsenberging.

Warm tapwater produceren met een doorstromer (doorstroomapparaat , doorstroomboiler) i.p.v. met een boiler bespaart energie.­

Met een doseer/menginstallatie wordt de lak aangemengd direct vóór het verspuiten van de lak. Daardoor ontstaan nauwelijks resten van te veel aangemaakte lak. De menging vindt plaats in een mixblok, dat geen onderdeel is van het spuitpistool. Het afval van tweecomponentenlak kan met 10 tot 30% gereduceerd worden. Daarnaast is minder spoelmiddel nodig voor het reinigen van de apparatuur.

Voorzie douches van drukknoppen. Dit beperkt de afgiftetijd van warm water.

Soms is het lichtniveau ruim boven de arbonorm. In deze gevallen kan door het uitdraaien van TL-buizen simpel energie bespaard worden, terwijl er nog steeds voldoende licht is. Haal in een armatuur met 4 TL-buizen bij voorkeur 2 buizen weg (en niet slechts 1).

Om het droogproces te versnellen en het energieverbruik te beperken, kan infrarood droging (IR-droging) worden toegepast voor kleine onderdelen.

Door het toepassen van toerenregeling of een andere vermogensregeling op de ventilatietoevoer naar de droogkamer kan het ventileren worden beperkt. Hierdoor neemt het energiegebruik van de ventilatie af.

Door het toepassen van een drycooler voor de koeling van procesapparatuur kan gebruik worden gemaakt van vrij beschikbare koeling uit de buitenlucht als aanvulling op de koelmachine. De efficiëntie van een drycooler is hoger dan van een compressiekoelmachine.

Dual Fuel is een alternatief voor diesel. In een Dual Fuel brandstofsysteem wordt een mix van diesel en LPG, aardgas (CNG) of biogas gebruikt. Er wordt maximaal 30% gas bijgemengd. Nu wordt meestal LPG of CNG bijgemengd. In de toekomst kan wellicht overgestapt worden op een combinatie van biodiesel en biogas, nu is de kwaliteit nog niet continu, en is er niet voldoende beschikbaar.

Pas een dubbelwandige vaatwasser toe in grootkeukens. Door de dubbele buitenwand van de vaatwasser vindt er minder warmteverlies plaats, waardoor deze energie bespaart.

Diesel en benzine zijn de meest gebruikte brandstoffen voor het wegverkeer. Om een leefbaar klimaat te behouden, is het noodzakelijk dat we ook voor wegverkeer duurzame energie gaan gebruiken. Rijden op elektriciteit (100% of plug-in hybride), bio-CNG, bio-ethanol en biodiesel uit afval en residuen zijn op dit moment de beste opties.

Diesel is de meest gebruikte brandstof voor wegtransport. Om een leefbaar klimaat te behouden, is het noodzakelijk dat we ook voor wegtransport duurzame energie gaan gebruiken. Rijden op elektriciteit, (bio-)CNG, (bio-)LNG of biodiesel uit afval en residuen zijn op dit moment de beste opties.

Overweeg bij aanschaf van een nieuwe schuimblusser een duurzame variant. De duurzame brandblusser veroorzaakt veel minder afval en heeft een levensduur van circa 20 jaar. Duurzame schuimbrandblussers zijn te herkennen aan het Milieukeurlogo.

Aardgas is een eindige bron en draagt bij aan het klimaatprobleem. Kies daarom bij voorkeur voor een verwarmingssysteem zonder aardgas of een hybride-systeem dat het aardgasverbruik flink vermindert.

Als het herprogrammeren van een motor gebeurt met als doel een lager brandstof verbruik en minder CO2-uitstoot, heet dit ecotuning. Dit in tegenstelling tot powertuning, waarbij herprogrammering juist wordt gebruikt om het vermogen te verhogen. Afhankelijk van de rijstijl en de fabrieksinstellingen van een vervoermiddel, is een besparing van 10 tot 15% op het brandstofverbruik mogelijk.

Via training en opleiding kan het gedrag van de machinist worden beïnvloed. Denk aan: vroeg doorschakelen, tijdig gas loslaten i.p.v. remmen, motor tussendoor afzetten, starten zonder gas, controleer bandenspanning. Deze maatregelen leiden tot circa 10% lager brandstofgebruik.

Door optimaal gebruik te maken van het schuurpapier hoeft minder schuurpapier te worden ingekocht en wordt er minder schuurpapier voortijdig weggegooid, waardoor de afvalverwerkingskosten worden verlaagd.

Het gebruik van tape, maskeerpapier en folie bij spuitwerkzaamheden kan op meerdere manieren worden verminderd: Denk aan de juiste tape (type en breedte), maskeerpapier van minimale dikte en breedte, hergebruik maskeerpapier, etc. Maak afspraken over het gebruik, bijvoorbeeld in het werkoverleg. Het verbruik van deze materialen is sterk persoonsafhankelijk. Aandacht bespaart.

Reinig en ontvet minder milieubelastend, hierdoor hoeft minder ontvetter te worden ingekocht en daarnaast vermindert de hoeveelheid gevaarlijk afval en oplosmiddelemissies naar de lucht. Denk aan de volgende maatregelen: reinig alleen als het echt nodig is, kies bij voorkeur voor warm water, voorkom morsen en lekken, gebruik ontvetter zuinig, voorkom verdamping van oplosmiddelen, registreer gebruik van ontvetter.

Door het vervangen van een gasgestookt frituurtoestel door een elektrisch frituurtoestel, zal het warmteverlies afnemen. De elektrische variant heeft minder koeling nodig in de zomer, wat ook energie bespaart.

Afvalscheiding van elektrische en elektronische apparaten is verplicht. Het gescheiden afvoeren van een apparaat kan doorgaans via de leverancier bij wie een nieuw apparaat wordt gekocht. Als bedrijf, stichting of club, kun je elektrisch afval ook inleveren bij Wecyclevoorbedrijven.

Bij bidirectioneel laden worden de accu’s van elektrische auto’s gebruikt als opslaglocatie voor groene stroom. Zij worden geladen op momenten dat meer stroom wordt opgewekt dan nodig en leveren terug aan het netwerk (huis, bedrijf of laadpaal) op het moment dat er een piek in de vraag naar elektriciteit is.

Voor lokaal en regionaal transport vormen elektrische bestelauto’s een goed alternatief voor auto’s op diesel en benzine. Elektrische bestelauto’s zorgen voor 100% vermindering van lokale luchtverontreiniging en 65% minder uitstoot van broeikasgassen dan een gemiddelde bestelauto. De elektrische bestelauto is economisch interessant indien bestelauto’s jaarlijks meer dan 20.000 kilometer afleggen.

De elektrische combisteamer is energiezuiniger dan de gasgestookte variant. Er vindt minder energieverlies plaats en er is minder energie nodig voor het opwarmen waardoor energie wordt bespaard.

Infraroodpanelen zijn soms een alternatief voor aardgasgestookte verwarming 1) in ruimten met beperkte gebruikstijden, 2) in ruimten waar mensen in een klein deel van de ruimte werken en 3) als aanvulling op lagetemperatuurverwarming (bijvoorbeeld met warmtepomp) in matig geïsoleerde gebouwen, waar de lagetemperatuurverwarming op zeer koude dagen het gebouw onvoldoende kan opwarmen. Ze zijn minder geschikt in ruimten die volledig en continu verwarmd moeten worden.

Een elektrische auto wordt aangedreven door een elektrische batterij. Elektrische auto’s veroorzaken geen lokale luchtverontreiniging en verminderen de CO2-uitstoot. Actieradiusvrees is voor het merendeel van de personenauto’s die in Nederland rijden niet nodig.

Gebruik een elektrische verwarmingsmantel om IBC-containers vochtvrij te houden tijdens vorstperiodes. Dit wordt nu nog vaak gedaan met straalkachels, waarbij veel warmteverlies is.

Vervang een thermostatisch expansieventiel door een elektronisch expansieventiel. Dit vermindert het elektriciteitsverbruik van de installatie met 20%. gerealiseerd. Bij vervanging dient behalve het expansieventiel ook de regelaar te worden vervangen.

Een waakvlam zorgt bij traditionele ovens voor de ontsteking en brandt continu. Bespaar gas door elektronische (piëzo) ontsteking toe te passen. Deze maatregel leidt tot een besparing van 5-10% van het gasverbruik van de ovens.

Energiemanagement houdt in dat je inzicht hebt in het energieverbruik en mogelijke besparingen binnen jouw bedrijf of organisatie en stuurt op het beheersen en verminderen van (fossiel) energieverbruik. Energiemanagement is een doorlopend proces. De basis wordt gevormd door een Plan-Do-Check-Act cyclus.

Tijdens gebruikstijden van het gebouw wordt een roltrap niet altijd intensief gebruikt. Pas een aanbodafhankelijke regeling met twee snelheden of intermitterende besturing toe om energie te besparen als er geen gebruik gemaakt wordt.

Tijdens nieuwbouw en verbouw is het zeer rendabel om energiebesparende maatregelen te nemen, omdat de meerkosten dan relatief laag zijn. Stichting Stimular heeft daarom de website “Kansen bij Verkassen” ontwikkeld. Kansen bij Verkassen helpt met 300 adviezen voor alle fasen: van locatiekeuze tot en met verhuizing. Deze geven snel inzicht in jouw kansen voor duurzaamheid en kostenbesparing. Kansen bij Verkassen bespaart je veel uitzoekwerk en voorkomt gemiste kansen!

Gebruik een energiemonitor bij een energie-intensieve machine die per processtap het energieverbruik meet. Stel vervolgens de procesparameters zodanig in dat bij gelijkblijvende productkwaliteit de machine een minimaal energieverbruik heeft.

Op gebouwkoeling kan met simpele maatregelen bespaard worden. Kijk naar de regeling en de techniek van de installatie en het gedrag van jouw medewerkers. Deze maatregelen verdienen zich over het algemeen in korte tijd terug.

Terrasverwarmers verbruiken energie voor het verwarmen van de buitenlucht. Hierbij gaat als vanzelfsprekend veel warmte verloren. Doe bij voorkeur je terrasverwarmer weg en leen gratis dekens of bodywarmers uit aan gasten die van de buitenruimte gebruik willen maken. Creëer een beschutte buitenruimte waar je gasten uit de wind zitten. Een terrasverwarmer wordt dan overbodig. Is de terrasverwarmer noodzakelijk, beperk dan het energieverlies.

Pas energiezuiniger uninterrupted power system (UPS) in de serverruimte toe. Het Uninterupted Power System zorgt voor een ononderbroken elektriciteitslevering aan de serverruimte, ook als de netspanning uitvalt. Dit gebeurt door middel van batterijen die continu gevoed en leeggetrokken worden.
Verouderde systemen hebben een conversierendement van 85%, terwijl nieuwe systemen 96-97% halen.

Het Nieuwe Varen is een methode waarbij schepen en de bemanning energiebewust worden gemaakt. Dit vereist van de bemanning ook een nieuwe vaarstijl, waarin de gashandel een tandje terug kan.

Er zijn drie typen maatregelen waardoor persaandrijving zuiniger wordt: 1) optimalisatie persaandrijvingen tijdens onderhoud, 2) motoren met hoog rendement, 3) frequentiegeregelde aandrijvingen. De maatregel is van toepassing voor de grafische industrie. Punt 1 is toepasbaar tijdens onderhoud van de pers. Punt 2 en 3 zijn toepasbaar op een natuurlijk vervangingsmoment van de motoren van de persaandrijving.

Een klasse D versterker is efficiënter dan een conventionele versterker. Omdat er nauwelijks stroom loopt door de versterker in uit-stand. De versterker minder warmte produceert. Hierdoor hoeft de versterker minder gekoeld te worden, wat energiebesparing oplevert.

Wanneer verlichting alleen ter beveiliging is geïnstalleerd, hoeft deze alleen te gaan bij aanwezigheid van indringers: de zogenaamde schrikverlichting. Dit kan met aanwezigheidsdetectie gekoppeld aan de buitenverlichting. Als indringers herkenbaar moeten zijn, is permanente verlichting noodzakelijk op inbraakgevoelige plaatsen. Bij camerabeveiliging moet de verlichting worden afgestemd op het minimale verlichtingsniveau dat de camera nodig heeft.

Vervang bij een doorloopgloeioven de conventionele branderpijpen door HR- (hoogrendements-) branderpijpen.

Gloeilampen, halogeenstralers, hogedrukkwiklampen, conventionele TL-lampen (T8) en ook hogedruknatriumlampen zijn meestal géén goede keuze (meer) voor buitenverlichting. Vervang deze voor led.

Pas energiezuinige condensorventilator toe voor koelinstallaties en/of vriescellen.

Schakel over op zuinige elektromotoren. Het is vaak rendabel om bij aanschaf, geen genoegen te nemen met dit minimum maar te kiezen voor motoren uit klasse IE3 of IE4 (met frequentieregeling). Daarnaast is het rendabel om oude veelgebruikte motoren die eenvoudig te demonteren zijn direct te vervangen door zuiniger exemplaren.

bij hekwerkverlichting kan gebruik gemaakt worden van belichting van bovenaf of van onderaf. Kleurherkenning is niet noodzakelijk, daarom kan volstaan worden met een lamp met minder kleurweergave.

Computerapparatuur heeft een relatief korte levensduur. Er zijn regelmatig (natuurlijke) momenten om te kiezen voor duurzame alternatieven. Overweeg allereerst of de apparatuur langer mee kan. Als nieuwe apparatuur nodig is, kies dan voor energiezuinige opties 1) zonder overbodige extra functies, 2) laptops of thin clients, 3) apparatuur met relatief goede energieprestaties.

Vervang een koelmachine met een CoP van maximaal 3 door een koelmachine met een CoP van minimaal 5,5. Hoe hoger de CoP (Coeffictient of Performance) van de condensor, hoe efficiënter de installatie. Let bij aankoop op deze waarde.

Let bij de aanschaf van koelmeubelen op het energieverbruik van het apparaat. Het energieverbruik van vergelijkbare koelingen kan een factor 2 verschillen. Op elk koel- of vriesmeubel is een energielabel (in de vorm van een sticker) aangebracht. Apparaten met label A zijn energiezuinig. Bij de koel- en vriesapparaten zijn er binnen de A-klasse nog zuiniger categorieën te onderscheiden, namelijk A+, A++ ren A+++. Indien het energieverbruik niet direct terug te vinden is op het energielabel, vraag dan meer informatie aan de leverancier.

Minder gebruik van de lift zorgt voor een lager energieverbruik: stimuleer gebruik van de trap. Ook het energieverbruik van de liften zelf kan je verlagen. Denk aan een liftvolgordeschakeling, energieterugwinning en zuinige verlichting. Bij vervanging of nieuwbouw van liften kan je nog meer energie besparen. Kies voor een goed energielabel, lage aanloopstroom, en zo meer.

Door een efficiënte indeling van de verlichtingsmasten op een parkeerterrein en de juiste keuze van de hoogte van de mast en de soort verlichting kan de meest energiezuinige verlichting op een parkeerterrein worden geplaatst.

De techniek van led-theaterverlichting is rond 2010 in een stroomversnelling geraakt waardoor nu voor diverse podiumtoepassingen geschikte led-verlichting beschikbaar is. Het vervangen van klassieke theaterspots en andere podiumverlichting door led-verlichting bespaart veel elektriciteit. Daarnaast heeft led andere voordelen zoals kleuren kunnen wijzigen zonder filters te wisselen, minder warmte(over)last in de zaal en een langere levensduur van de lampen.

Kies voor zuinige apparatuur. Let op de wacht- of ‘low-power’ stand. Kies voor apparatuur met mogelijkheden om dubbelzijdig te kopiëren/printen en die geschikt is voor gerecycled papier. Neem eisen en wensen voor energiebesparende functionaliteiten op in de inkoopspecificaties.

Verlichting wordt voor reclamedoeleinden gebruikt, omdat lichte plekken de aandacht trekken. Let bij de keuze voor (energie efficiëntere) verlichting voor reclamedoeleinden op het lichtniveau in de omgeving, het armatuur, het lamptype en de wijze van schakelen.

De techniek van auto’s is in de loop der jaren sterk veranderd. Dit vraagt om een andere manier van autorijden. Met deze nieuwe rijstijl kan flink op brandstof worden bespaard. Bied medewerkers tips of een cursus ‘Het Nieuwe Rijden’ aan. Tijdens een cursus ‘Het Nieuwe Rijden’ worden de voordelen nader toegelicht en kunnen de deelnemers oefenen. Vaak kunnen trainingen bij het bedrijf zelf en met de eigen voertuigen (indien boordcomputer aanwezig) georganiseerd worden.

Roltrappen gebruiken vaak meer energie dan nodig. Wanneer je een nieuwe roltrap laat plaatsen, of een roltrap laat renoveren, kunnen meerdere technieken toegepast worden om het energieverbruik van de roltrap te verminderen. In deze maatregel een toelichting op die technieken.

Door nieuwe technologieën te gebruiken kan je het brandstofverbruik van jouw schip verminderen. Deze maatregelen kunnen verdeeld worden in maatregelen voor bestaande of voor nieuwe schepen.

Voor zakelijke ritten zijn fiets, elektrische fiets en elektrische scooter (e-scooter) een duurzaam alternatief voor auto en OV. Als werkgever kan je op meerdere manieren het gebruik van fiets en e-scooter voor zakelijke ritten stimuleren. Dan kunnen medewerkers voor korte ritten (tot 20 km) de auto laten staan.

Fiscale voordelen, zoals ‘Fiets van de zaak’, helpen om het gebruik van (elektrische) fietsen te stimuleren. Andere stimulansen zijn kilometervergoeding, vergoeding gebruik deelfiets / deelscooter en vergoeding fietsenstallingskosten.

De afzuiging op de snipperinstallatie blaast warme lucht naar buiten en koude lucht naar binnen. Door een filterinstallatie toe te passen is het mogelijk om de gezuiverde warme lucht weer terug in de productiehal te blazen.

Luchtbehandeling van de binnenlucht kost veel energie maar een schone lucht is uiteraard van belang. Verminder het energieverbruik van het luchtbehandeling systeem door luchtfilter op het juiste moment te vervangen en een filter met energielabel A+ te kiezen.

Als je flesjes en blikjes met statiegeld verkoopt kan je als uitgiftepunt deze verpakkingen ook weer innemen. Je betaalt de klant (direct of indirect via korting) terug óf het statiegeld wordt gedoneerd aan een goed doel. Zo voorkom je zwerfafval en bevorder je recycling. Er zijn verschillende manieren waarop je statiegeldverpakkingen op jouw locatie kan inzamelen.

Met een flow-drukregelaar (regelklep direct na het buffervat) in een persluchtnet kunnen schommelingen in de persluchtvraag worden uitgebalanceerd. Deze maatregel bespaart energie.

Hierbij wordt de opdracht pas werkelijk afgedrukt als de gebruiker bij de printer de opdracht start. Niet gestarte opdrachten na verloop van tijd automatisch worden verwijderd. Deze maatregel is toepasbaar in omgevingen waar meerdere printers worden gedeeld én iedere dag een stapel bedrukt papier de afvalbak in verdwijnt.

Kies bij aanschaf van een nieuwe cv-pomp voor een frequentiegeregelde pomp. Bij een frequentiegeregelde pomp wordt de benodigde capaciteit van de pomp op het gewenste debiet in het verwarmingssysteem afgestemd. Een frequentieregeling wordt ook wel toerenregeling genoemd. Behalve energiebesparing zorgt een frequentiegeregelde pomp ook dat niet een onnodig hoge druk in de leidingen wordt opgebouwd. Daardoor neemt de schade aan kleppen en de kans op geruis in de leidingen (door te hoge watersnelheid) af.

Bij een vacuümpomp kan toepassing van een frequentiegeregelde aandrijving rendabel zijn. Frequentieregeling is interessant als de vacuümvraag fluctueert. Bij centrale vacuümopwekking met meerdere pompen is toepassing van frequentieregeling al snel rendabel. In dat geval hoeft meestal maar één van de opgestelde pompen frequentiegeregeld te zijn om ervoor te zorgen dat over een groot vermogensbereik optimaal geregeld kan worden.

Wanneer op een plek niet gewerkt wordt, komt er geen houtmot/ lasdamp vrij en is daar op dat moment geen (stof)afzuiging nodig. Door de (stof)afzuiging bij de betreffende werkplek af te sluiten (handmatig, maar bij voorkeur automatisch) kan de capaciteit van de centrale stofafzuiging worden verlaagd. Dat kan met een frequentieregeling.

Pas een frequentieregelaar toe om het circulatievoud te regelen bij gekoelde opslag van groente, fruit of andere plantaardige producten. Een goede ventilatie voor dit soort ‘levende’ producten is vereist omdat ze ethyleengas produceren, wat voor bederving van het product zorgt. Door te sturen op de ethyleenconcentratie kan het ventilatievoud worden geoptimaliseerd.

Een frequentiegeregelde pomp bespaart energie en verdient zichzelf binnen 5 jaar terug. Door een frequentieregelaar wordt het toerental van de pomp aangepast en geoptimaliseerd voor de situatie. Zo gaat buiten gebruikerstijden de frequentie en daarmee het toerental omlaag. Er wordt minder water verpompt, minder energie verbruikt en minder slijtage veroorzaakt.

Een frequentieregeling op een koelwaterpomp is een energiezuinig alternatief voor een parallel systeem waar twee frequentieregelaars aanwezig zijn. Dit systeem regelt het debiet voor de ovenwandkoeling op basis van de koudebehoefte.

Een gasabsorptiewarmtepomp (ook wel gasgestookte absorptiewarmtepomp) heeft dezelfde functie als een elektrische warmtepomp. Het grootste verschil met een elektrische warmtepomp is, dat de pomp werkt op aardgas in plaats van elektriciteit.

Een HR- (hoogrendements-)boiler is een energiezuinig alternatief voor een conventionele boiler.

Een HR-ketel (Hoog Rendement-ketel) gebruikt minder gas dan een conventionele ketel voor het produceren van dezelfde warmte. Vervanging is niet altijd 1-op-1, soms kan één (grote) ketel vervangen worden door meerdere kleine HR-ketels, of gecombineerd met een VR-ketel voor pieklasten. Denk al vroegtijdig na over de vervanging van een cv-ketel die ouder is dan 10 à 15 jaar. De cv-ketel gaat altijd kapot wanneer warmte nodig is. Je hebt dan waarschijnlijk weinig tijd om energiezuinige alternatieven te onderzoeken.

Een HR (hoogrendements)ketel is een energiezuinig alternatief voor warmteopwekking in een procesbad.

Kies bij vervanging van de oude luchtverwarmers voor zuinige HR-luchtverwarmers. Deze gebruikt minder gas dan een conventionele luchtverwarmer voor het produceren van dezelfde warmte. Er bestaan direct en indirect gestookte luchtverwarmers. De keuze hangt af van de situatie en warmtevraag. Indirect gestookte luchtverwarmers zijn aangesloten op de cv-installatie. Direct gestookte luchtverwarmers hebben een eigen brander. Het aardgas wordt ter plekke verbrand.

Gasgestookte systemen worden gepromoot als alternatief voor elektrische omdat ze efficiënter zijn. Echter, aardgas is een eindige bron en draagt bij aan het klimaatprobleem. Kies daarom bij voorkeur toch voor elektrisch en maak gebruik van groene stroom.

Gasgestookte systemen worden gepromoot als alternatief voor elektrische omdat ze efficiënter zijn. Echter, aardgas is een eindige bron en draagt bij aan het klimaatprobleem. Kies daarom bij voorkeur toch voor elektrisch en maak gebruik van groene stroom.

Gasgestookte systemen worden gepromoot als alternatief voor elektrische omdat ze efficiënter zijn. Echter, aardgas is een eindige bron en draagt bij aan het klimaatprobleem. Kies daarom bij voorkeur toch voor elektrisch en maak gebruik van groene stroom.

Bereid het eten op festivals bij voorkeur met gasgestookte apparatuur met biogas of elektrische apparatuur met groene netstroom of op locatie opgewekte groene stroom. Indien biogas en echter groene stroom niet beschikbaar zijn, is gasgestookte apparatuur met ‘gewoon’ gas het beste alternatief. Het gebruik van elektrische apparatuur met stroom uit aggregaten is voor het milieu de slechtste oplossing.

De rendementen van gasgestookte stoomgeneratoren zijn beter dan die van stoomketels. De warmteoverdracht vindt bij een generator op een kleiner oppervlak plaats, waardoor warmteverliezen bij de brander kleiner zijn. Een generator is (fysiek) kleiner dan een ketel. Doordat het rendement van een generator hoger is kan bovendien volstaan worden met een kleiner vermogen. Deze maatregel leidt tot een besparing van 5 tot 10 % op het gasverbruik van het stoomsysteem.

Gasgestookte stralingsverwarming warmt niet de lucht op, maar voorwerpen en personen. Door de lagere luchttemperatuur zijn warmteverliezen door openstaande deuren en ventilatie lager, dan bij luchtverwarming met heaters of radiatoren.

Gasgestookte systemen worden gepromoot als alternatief voor elektrische omdat ze efficiënter zijn. Echter, aardgas is een eindige bron en draagt bij aan het klimaatprobleem. Kies daarom bij voorkeur toch voor elektrisch en maak gebruik van groene stroom.

Een gebouwbeheersysteem (GBS) wordt gebruikt om alle installaties, met name de elektrische en werktuigbouwkundige installaties, centraal aan te sturen en te laten samenwerken (communiceren). In de praktijk valt met een Gebouwbeheerssysteem (GBS) grote energiewinst te maken. Te vaak gebeurt het bijvoorbeeld dat een ruimte tegelijk verwarmd en gekoeld wordt.

Een interne CO-prijs is een (fictieve) belasting die je op de CO2-uitstoot van je eigen organisatie zet. Hiermee betaalt je een eerlijkere prijs voor de klimaatkosten van een activiteit (ook wel: schaduwprijs). CO2-beprijzing binnen een bedrijf kan toegepast worden ter ondersteuning van een klimaatneutrale bedrijfsvoering.

Houtresten met grote afmetingen kunnen vaak worden hergebruikt om onderdelen met kleinere afmetingen te produceren. Een goed beheer van de voorraad houtresten is nodig, om snel te kunnen controleren of bruikbare houtresten aanwezig zijn. Er meestal is geen specifieke investering nodig (alleen overdekte opslagruimte). Er wordt bespaard op de kosten voor de inkoop van hout en de afvoerkosten van resthout.

Door het kitpistool zo goed mogelijk te gebruiken haal je meer meters kit uit een kitkoker of kitworst en wordt het eindresultaat beter. Je kunt gemiddeld 10% besparen op kitkosten door de lagere afvalkosten en het verminderde opruimwerk.

Gebruik de restwarmte uit het blancheer proces om te besparen op verwarming van water. Door een warmtewisselaar aan te sluiten op meerdere blancheurs is het suppletiewater met de warmte uit het overloopwater voor te verwarmen.

Plaats een warmtewisselaar in het afvoerkanaal naar buiten, zodat de warmte gebruikt kan worden om de ruimtes te verwarmen of blaas de warme lucht direct de te verwarmen ruimtes in. Liggen de afvoer- en de aanzuigkanalen van de drooglucht dicht bij elkaar, plaats dan een kruisstroom warmtewisselaar zodat de warmte uit de afvoer overgedragen kan worden op een centrale luchttoevoer van de droger.

Warmte die vrijkomt door het koelen van producten, kan ergens anders in het gebouw nuttig gebruikt worden, voor ruimteverwarming of warm tapwater. De warmte kan: 1) rechtstreeks gebruikt worden, door de warmte die vrijkomt direct in een werkruimte te blazen., 2) via een tussenmedium worden overgedragen, bijvoorbeeld via een persgasboiler.

Een compressor gebruikt 3 tot 5% van de elektriciteit nuttig (voor luchtdruk). De overige energie wordt omgezet in warmte. Die warmte is nuttig te gebruiken voor bijvoorbeeld ruimteverwarming, drogen, of voorverwarmen van water.

Vermijd warmteverliezen en win warmte terug uit condensaat door: Condensaat naar de ontgasser te voeren en opnieuw te gebruiken in de ketel, Condensaat te ontspannen (flashen) in een ontspanningsvat. Hierbij komt stoom en condensaat vrij. Condensaat langs een warmtewisselaar te leiden en de warmte te gebruiken voor het voorverwarmen van suppletiewater.

Een groot deel van de warmte die vrijkomt bij de pomp van een vacuümsysteem is beschikbaar voor nuttig gebruik. Toepassingen zijn bijvoorbeeld het droogproces, ruimteverwarming, of warm water voor proces, wasserijwater of schoonmaak.

Gebruik de verdampingswarmte van de CO2 in het gekoelde waternet door het toepassen van een warmtewisselaar.

Gebruik vet en olie optimaal met behulp van: airless spuiten, doseersysteem voor invetten koppels, bakblikken/bakplaten met coating, optimaal instellen nozzles.

Warm de oven energiezuinig op door gebruik te maken van warme lucht van bovenuit ruimte. Hiervoor moet een kanaalwerk aangebracht worden tot nabij de luchtaanzuigingopening van de brander.

Afhankelijk van het oventype kan het rookgasverlies uiteenlopen van 20 tot 40% van het energiegebruik van de oven. Warmte uit dit rookgas kan teruggewonnen worden door de rookgassen over een warmtewisselaar te leiden. Deze maatregel leidt tot een mogelijke besparing tot 6% op het gasgebruik van de oven.

Gebruik de warmte van het koelwater voor het opwarmen van het product of (proces) water door het toepassen van een warmtewisselaar.

Gebruik de warmte uit het proceswater voor het opwarmen CIP en/of tapwater door het toepassen van een warmtewisselaar.

Gebruik de warmte van folieblazen voor ruimteverwarming van een nabijgelegen productieruimte of magazijn. Dit is een energiezuinig alternatief voor het naar buiten afvoeren van warme lucht van folieblazen.

Schakel gedurende koudere perioden (bijvoorbeeld als de buitentemperatuur 5°C kouder is dan de binnentemperatuur) de tochtsluis dusdanig dat de binnen- en buitendeur niet meer gelijktijdig open kunnen staan. Dit voorkomt onnodig energieverbruik en vergroot het comfort in de nabij gelegen ruimten.

Zamel bakolie en frituurvet en dat niet meer gebruikt kan worden gescheiden in. In de regel levert frituurvet inleveren voor bedrijven een opbrengst op.

Voorkom elektriciteitsverbruik in een gekoelde ruimte zoveel mogelijk. Alle elektriciteit wordt uiteindelijk in warmte omgezet, en moet dan weer ‘weggekoeld’ worden. Hierdoor wordt onnodig elektriciteit verbruikt.

Telkens wanneer de deur opengaat, dringt veel warmte de vriescel binnen. Dit kan verminderd worden door, voor de toegangsdeur van de vriescel, een gekoelde voorruimte te plaatsen met een zo klein mogelijk wandoppervlak. Mogelijk kunnen toegangen van meerdere vriescellen voorzien worden van één centrale gekoelde voorruimte.

Een gelijkstroomventilator is een energiezuinig alternatief voor een wisselstroomventilator. Ook produceert deze in deellast minder geluid en is beter te regelen. Gelijkstroomventilatoren besparen jaarlijks ruim 40% elektriciteit ten opzichte van een wisselstroommotor.

Gevaarlijk afval komt in kleine hoeveelheden vrij op een festival. Denk aan batterijen, lampen en verfresten. Het is wettelijk verplicht dit afval gescheiden in te zamelen. Maak dit mogelijk op de camping en backstage. Bijvoorbeeld door jekko’s te plaatsen of met de afvalinzamelaar af te spreken dat er ook afvalbakken voor gevaarlijk afval geplaatst worden.

Productkoeling veroorzaakt een aanzienlijk deel van het energieverbruik bij sportverenigingen. Het verbruik is vaak onnodig hoog, door te weinig onderhoud en slordig gebruik van koelkasten, drankenkoelingen en kleine koelmeubelen. Er zijn diverse eenvoudige maatregelen waarmee het elektriciteitsverbruik van koelkasten en kleine koelmeubelen wordt verminderd.

Voor een goede warmteafgifte moet volop verse (zo koud mogelijke) buitenlucht de condensor bereiken en de opgewarmde lucht daarna goed worden afgevoerd. Adviezen: Zet de condensor buiten, bij voorkeur in de schaduw of op een wit dak. Controleer de condensor jaarlijks op roestvorming, bladeren en overig vuil. Zorg dat een inpandige condensor vrij staat.

Voor een goede warmteafgifte moet volop verse (zo koud mogelijke) buitenlucht de condensor bereiken en de opgewarmde lucht daarna goed worden afgevoerd. Adviezen: Zet de condensor buiten, bij voorkeur in de schaduw of op een wit dak. Controleer de condensor jaarlijks op roestvorming, bladeren en overig vuil. Zorg dat een inpandige condensor vrij staat.

Veel winkels gebruiken een luchtgordijn, een systeem waarbij ter hoogte van de deuropening lucht een ‘gordijn’ vormt, zodat in het stookseizoen de warmte binnen blijft en in de zomer de koude. Uit Amsterdams onderzoek bleek dat 30% van de luchtgordijnen fout geïnstalleerd is. Door de plaatsing en werking van een luchtgordijn te verbeteren kan 20 tot 40% energie voor verwarming bespaard worden.

Good housekeeping kan 5 tot 10% besparen op de inkoop van grondstoffen (door minder uitval) en daarmee op de hoeveelheid afvalstoffen. Mogelijkheden binnen de betonindustrie zijn: registratie hoeveelheid misproduct, goede opslag gereed product, zorgvuldig transport, periodiek onderhoud, en duidelijke instructies personeel.

De invoering van ‘good housekeeping’- of gedragsmaatregelen leidt tot energiebesparing. Ook worden op deze manier kosten bespaard. Een besparing tot 5% is veelal eenvoudig te realiseren.

Ook wel vegetatiedak. Een groen dak kan verschillende vormen hebben: van extensief (mossen, vetplanten, grassen en kruiden) tot intensief (vergelijkbaar met tuinen op de grond). Intensieve groene daken zijn alleen mogelijk bij een plat dak. Extensieve groene daken kunnen ook op een hellend dak worden toegepast. Het beste moment om een groen dak aan te leggen is als dakbedekking moet worden vervangen.

Groene daken worden vaak toegepast op platte daken. Maar ook op schuine daken is vergroening mogelijk met 1) groendakpannen en 2) beplantingsmatten vergelijkbaar aan die voor platte daken.

Het energieverlies tussen koelcellen onderling kan verminderd worden door de koelcellen met dezelfde temperatuur te groeperen. Pobeer de cellen met de hoogste temperatuur aan de buitenzijde te plaatsen en de cellen met de laagste temperatuur te omringen door cellen met een hogere temperatuur. De cellen met de laagste temperatuur hebben dan zo min mogelijk koudeverlies.

Door het aanbrengen van isolatie wordt onnodig warmteverlies voorkomen. Met isolatie worden de energiekosten verlaagd en tegelijkertijd het comfort verhoogd. Goede isolatie is een voorwaarde voor veel duurzame warmtebronnen.

Schaf producten, zoals ontvettingsmiddelen, autoshampoo en melk, in grootverpakking (bulkverpakking) aan in plaats van in stukverpakking. Overleg met jouw leverancier over de mogelijkheden.

Indien het volume of het gewicht de beperkende factor is in de ritplanning, dan kan door het inzetten van grotere of lichtere voertuigen meer lading worden meegenomen. Hierdoor zijn er minder ritten nodig om de lading op de plaats van bestemming te krijgen.

GTL (Gas to Liquid) is een vloeibare brandstof gemaakt op basis van aardgas. Deze brandstof is geschikt voor dieselmotoren en leidt tot minder verontreiniging van het milieu. Kies voor GTL in plaats van diesel om de luchtkwaliteit in de omgeving te verbeteren.

Voorkom het onnodig aanstaan van de infraroodlampen (IR-lampen), zoals biggenlampen, door een halveringsschakelaar toe te passen.

Schaf kantoorartikelen gemaakt van milieuvriendelijke materialen aan. Kies bijvoorbeeld voor kantoorartikelen met een milieukeurmerk. Of kies uit de catalogi van leveranciers de producten met een ‘groen stempel’. Diverse leveranciers bieden dit aan.

Op een festival zijn plastic bekertjes een grote afvalstroom. Door gebruik te maken van harde statiegeldbekers brengen bezoekers de bekers terug naar de bar of een ander inzamelpunt. Hierdoor kunnen bekers worden hergebruikt en ontstaat er minder zwerfafval op het terrein door wegwerpbekers.

Heftrucks met een hefvermogen tot ongeveer 6 ton kunnen op LPG of elektriciteit rijden. LPG en elektriciteit zorgen voor een 100% afname van fijn stof ten opzichte van diesel. Met name in gesloten ruimten is dit een uitstekende oplossing om te voorkomen dat werknemers aan hoge hoeveelheden dieselemissies worden blootgesteld.

De verbinding met de funderingsbalken wordt gerealiseerd met ingeboorde stekeinden. Waar nodig kunnen palen nauwkeurig op hoogte worden gebracht door een kleine opstorting. De besparing van deze maatregelen bedraagt ongeveer 0,25 m3 betonpuin per woning.

Een helofytenfilter kan gebruikt worden om afvalwater uit bijvoorbeeld de (glas) tuinbouw, van een huishouden of restaurant te zuiveren om het daarna op het oppervlaktewater te mogen lozen. Er zijn meerdere voordelen t.o.v. conventionele waterzuiveringstechnieken. Helofytenfilters zijn rendabel voor bedrijven op het platteland of bedrijven met veel ruimte om het bedrijfspand. Bijvoorbeeld horeca in een boerderij, een tuinderij of een verwerker van groente en fruit.

Bij consumptie onderweg is een groot risico dat een wegwerpbeker na eenmalig gebruik als zwerfafval in het milieu terechtkomt. Na 6 tot 60 keer hergebruiken (afhankelijk van de aannames) is een herbruikbare variant duurzamer dan wegwerp. Bij to-go is een verkooplocatie verplicht om een herbruikbare variant aan te bieden én een toeslag voor een eventuele wegwerpvariant te rekenen.

Na 6 tot 60 keer opnieuw gebruiken (afhankelijk van de aannames) is hergebruik duurzamer dan wegwerp. Voor de meeste organisaties zijn herbruikbare koffiebekers bij consumptie op locatie per 2024 verplicht. Hier zijn de innamekansen gunstig en kan uitval relatief goed worden beperkt.

Hergebruik lage druk perslucht die ontstaat bij de productie van flessen door een flessenblaasmachine. Met een afblaasmachine is de (lage druk) perslucht na het blazen van de fles met een klep in het lage druknet te brengen. De persluchtcompressor van het lage druknet hoeft dan minder perslucht te produceren en zo wordt energie bespaard.

Het is in de bouw al gebruikelijk om het hout of betonplex van de bekisting meerdere malen te gebruiken. Het aantal malen dat deze materialen worden hergebruikt kan in de praktijk nog worden verhoogd. De materialen kunnen na gebruik worden gereinigd en opgeslagen voor hergebruik.

Haal piketten na gebruik met een pikettentrekker uit de grond voor hergebruik op locatie of breng ze terug naar het magazijn voor hergebruik elders. Deze maatregel bespaart op de inkoopkosten van piketten.

Het spoelwater kan na zuivering opnieuw gebruikt worden. Bij het schoonspoelen komt met het spoelwater vaak ook slib, zand, grind, vulstof mee. Deze kunnen als grondstof in het productieproces worden ingevoerd. De volgende technologieën zijn toepasbaar: bezinkingsbekkens, recycling-installatie en klaartoren.

Van het spoelwater kan 90% hergebruikt worden. Het spoelwater kan gebruikt worden voor het bevochtigen van voertuigen (voorwas) of voor spoeling van toiletten e.d. (grijswatercircuit). In de meest uitgebreide vorm bestaat de reinigingsinstallatie uit slibvangput, olie-waterafscheider, waterbehandelingsinstallatie, omgekeerde osmose-installatie en meerdere opslagtanks.

Hergebruik van verpakkingen levert op twee manieren voordeel op: 1) minder afvalkosten, 2) minder inkoopkosten (u hoeft minder verpakkingsmateriaal te kopen). Mogelijkheden zijn bijvoorbeeld lege dozen direct hergebruiken, grote stukken afvalkarton verwerken tot opvulmateriaal voor breekbare producten of oud papier versnipperen en gebruiken als opvulmateriaal.

Hoge temperatuurkoeling (HTK) is de verzamelnaam voor centrale koelsystemen, waarbij de aanvoertemperatuur van het gekoelde water 10 à 16 °C is. Om met HTK hetzelfde koelvermogen te kunnen leveren is in de te koelen ruimte een groter oppervlak nodig voor het afgeven van de koude. Deze maatregel is goed toepasbaar bij nieuwbouw. Met HTK zijn duurzame koelsystemen, zoals een warmtepomp of warmte- / koudeopslag, veel beter toepasbaar.

Wie zuiniger met zijn heftruck omgaat, kan met een kleinere batterij uit de voeten. Belangrijk is dat de batterij goed afgestemd is op de (dag-)taak en dat die voor 75 tot 80% ontladen is, voordat die weer aan de lader gaat. Te vroeg laden is minder gunstig voor de levensduur van de batterij. Een grote batterij is bovendien duurder dan een kleinere.

Vaatwassers en wasmachines warmen water meestal op met elektriciteit. Dit is vanwege de verliezen bij de elektriciteitsproductie niet energie-efficiënt en daardoor relatief duur. Door de apparatuur op een warmwaterleiding aan te sluiten is het mogelijk (af)waswater te verwarmen met gas, restwarmte of zonnecollectoren.

Een condensor moet warmte uit de koel- en vriesruimten kunnen afgeven aan de omgeving. Als het condensoroppervlak vervuild raakt, vermindert de warmteafgifte en kan het energieverbruik van de condensor met 10% toenemen. Maak de condensor jaarlijks schoon. Zo wordt het energieverbruik laag gehouden.

Een condensor moet warmte uit de koel- en vriesruimten kunnen afgeven aan de omgeving. Als het condensoroppervlak vervuild raakt, vermindert de warmteafgifte en kan het energieverbruik van de condensor met 10% toenemen. Maak de condensor jaarlijks schoon. Zo wordt het energieverbruik laag gehouden.

Koffie kan warm worden gehouden op elektrische warmhoudplaatjes. Over het algemeen staan deze warmhoudplaatjes lang aan. Gebruik thermoskannen i.p.v. een warmhoudplaatje. Dit is energiezuiniger. Bovendien blijft de koffiesmaak beter (de koffie wordt minder snel bitter). Er zijn koffiezetautomaten die hun koffie rechtstreeks in een thermoskan zetten.

Bij de opdeling van hout ontstaat een grote hoeveelheid resthout door natuurlijke fouten in het hout en opdeelverlies. Bij gebruik van een afkortinstallatie met foutenmarking worden eerst fouten in het hout met fluorescerend krijt of een laserpen gemarkeerd. Het gemarkeerde materiaal wordt daarna door het systeem gelezen. De computer berekent het meest efficiënte zaagplan, aan de hand van ingestelde criteria zoals minimalisering van de hoeveelheid resthout of optimalisering van de waarde van het stukhout. Het materiaal wordt uiteindelijk automatisch opgeduwd en op lengte gezaagd.

Resthout en zaagsel kunnen in het bedrijf als brandstof gebruikt worden. Huidige houtverbrandingsinstallaties hebben een hoog rendement (> 80 %). De vrijkomende warmte wordt gebruikt om warm water, gebouwen, spuitcabines, houtdrogers, etc. te verwarmen. Installaties voor de verbranding van resthout zijn verkrijgbaar vanaf een vermogen van ongeveer 20 kW (geschikt voor de verbranding van 5 tot 6 ton resthout per 1.000 vollast uren).

Een conventioneel blaaspistool verbruikt 120 liter perslucht per minuut. HR-pistolen verbruiken voor hetzelfde effect de helft van de perslucht. Stofzuigers zijn efficiënter dan HR-pistolen. Behalve energiebesparing leveren deze ook een verbetering van de arbeidsomstandigheden ten aanzien van stof en geluid.

Installeer een hoog rendement (HR) compressor in plaats van een conventionele compressor voor koeling. Electriciteitsverbruik 5 tot 25% lager dan voor een conventionele compressor voor koelapparatuur.

Een HR (hoogrendements)ketel is een energiezuinig alternatief voor warmteopwekking in een procesbad.

Door de bestaande verwarmingsketel te vervangen door een hoogrendement (HR107) ketel wordt de efficiëntie van de verwarming van het zwembadwater verhoogd.

Kies bij vervanging van de ventilator in een koel- of vriescel voor een ventilator met een laag elektriciteitsverbruik. Naast de elektriciteitsbesparing geeft dit minder warmte in de cel. Een zuinige motor is een tweetoerenmotor of een HR-motor, afhankelijk van de situatie.

Vervang enkel glas en ouderwets dubbel glas door hoog-rendementsglas, minimaal HR++-glas en liever HR+++-glas in gebouwen met hoge binnentemperaturen (bijv. zorg of zwembad) of lange gebruikstijden (bijv. detailhandel).

Een HRe-ketel (of micro-WKK) wekt naast warmte ook elektriciteit op. Wanneer de ketel aanspringt wordt niet alleen water (voor verwarming of tapwater) verwarmd, maar wordt ook elektriciteit opgewekt. Er is in Nederland nu geen leverancier meer van HRe ketels.

Een hybride aggregaat heeft accu’s die opgeladen worden door zonne-energie. Bij een lage vermogensvraag wordt energie door de accu’s geleverd. Bij hogere vraag slaat het aggregaat aan en laadt tevens de accu’s op. Hierdoor draait het aggregaat minder uren, en als het aanslaat heeft het een hoog rendement.

In een hybride warmtepompsysteem levert de warmtepomp de basislast voor verwarming, terwijl de gasketel bijspringt als de warmtevraag groot is. Het is voor bestaande bedrijfspanden een relatief eenvoudige en financieel interessante maatregel om het gasverbruik en de CO2-uitstoot vergaand te verlagen.

De overstap naar koken met inductie is op den duur onvermijdelijk en biedt ook vele voordelen. De energie wordt efficiënter gebruikt waardoor de keuken minder warm wordt en aangenamer blijft. De kookplaat is gebruiksvriendelijker, het is veiliger en er komen minder schadelijke stoffen vrij. Als een bedrijf of instelling groene stroom inkoopt zijn er geen directe en indirect broeikasgassen bij het gebruik van
de kookplaat.

Stimuleer bezoekers om met het openbaar vervoer te komen door ze van goede informatie te voorzien, voor de heen- en terugweg.

Het infrarood voorverwarmen van metalen bij moffelovens is een energiezuinig alternatief op het conventioneel voorverwarmen met warme lucht.

Gebruik inkten op basis van plantaardige olie in plaats van minerale olie (vaak bio-inkt of eco-inkt genoemd). Door het lagere gehalte aan organische oplosmiddelen zijn deze milieuvriendelijker. Inmiddels zijn ze breed verkrijgbaar.

Gebruik een inktmengcarrousel voor het aanmaken van PMS kleuren. Handmatig mengen zorgt vaak voor veel inktverlies. Een carrousel kan meestal acht verschillende inktpatronen/blikken bevatten. De inkt in de verpakking wordt volledig benut en is nauwkeurig te doseren met behulp van de software.

Inregelen van cv en klimaatinstallaties moet je onderhouden. Controleer – in meerdere seizoenen en op meerdere momenten van de dag – het functioneren van de cv-installatie. Een eerste indicatie verkrijg je door de temperatuur van het cv-water te controleren. Controleer ook de data die de cv-regelapparatuur weergeeft. Vraag je installateur om hulp als je vermoedt dat de cv-installatie niet goed geregeld is.

Bij appendages (flenzen en afsluiters en andere onderdelen van een warm- of koudwatercircuit) gaat warmte verloren. Appendages isoleren is rendabel in gebouwen met een langdurige warmtevraag (bijvoorbeeld zorggebouwen, zwembaden, sporthallen), in warmtapwaterinstallaties en installaties met warme productleidingen. Voor het isoleren van appendages is vaak maatwerk nodig, waardoor de kosten hoger zijn dan voor het isoleren van leidingen. Desondanks verdient deze maatregel zich in korte tijd terug.

Verminder het warmteverlies van een autoclaaf voor de rubber- en kunststofindustrie door isolatiematrassen of isolatie afgewerkt met beplating toe te passen. Isolatie is ook mogelijk met ‘isolatiematrassen’ (bijvoorbeeld met klittenband of een rijgkoord). Die hebben veelal een grijze of zilveren kleur.

Isolatie van bassinwanden voorkomt warmteverlies naar aanliggende (technische ruimten). Het zwembadwater koelt dan minder snel af en de verwarmingsinstallatie verbruikt minder aardgas om het zwembadwater op temperatuur te houden.

Sommige bedrijfsdeuren bestaan uit enkelwandig metaalprofiel en hebben kieren langs de zijkanten. Bij de aanschaf van een nieuwe deur is een beter geïsoleerde versie rendabel. Het is ook mogelijk een bestaande deur zelf te isoleren met PUR-schuim of glaswoldekens en te voorzien van afdichtingsprofielen. Deze maatregel leidt tot energiebesparing op de ruimteverwarming.

Achter warme radiatoren gaat veel warmte verloren bij ongeïsoleerde wanden/ borstweringen. Kies bij renovatie voor isolatie van de gevel. Geen renovatie? Plaats radiatorfolie tussen de radiator en de buitenmuur. Er is radiatorfolie die met een magneetstrip tegen de radiator wordt “geplakt” en zo onzichtbaar zijn isolerende werk doet. De totale energiebesparing is afhankelijk van het oppervlak van de radiatoren dat aan een buitenmuur grenst en bedraagt ongeveer 10 tot 15 m3 aardgas per m2.

Het isoleren van buitengevels verhoogt het comfort en voorkomt warmteverlies en hoge energiekosten. Wettelijk minimum bij nieuw- en verbouw is een warmteweerstand (Rc) van 4,5 m2K/W. De manier van naïsoleren is afhankelijk van de bouwwijze van de gevels.

Breng isolatie aan om distributieleidingen van het procesbad.

Het energieverbruik van een koel- of vriescel wordt voor een belangrijk deel bepaald door de isolatie van de cel. Wanneer de isolatielaag twee keer zo dik wordt, neemt het energieverlies met de helft af.

Koelleidingen kunnen worden onderverdeeld in zuigleidingen en persleidingen. Zuigleidingen dienen altijd geïsoleerd te worden. Bij lage condensatiedruk (en lage temperatuur) is het ook zinvol de vloeistofleiding (persleiding) te isoleren.

Isoleer warme leidingen waardoor het warmteverlies naar de omgeving wordt beperkt. Gebruik leidingisolatie / buisisolatie en evt. aanvullend buizenfolie.

Geïsoleerde leidingen verliezen minder warmte op plaatsen waar dit niet nodig is, zoals in onverwarmde ruimten. Er is dan minder energie (meestal aardgas) nodig om het zwembadwater te verwarmen, omdat het water op weg naar het zwembad langer warm blijft.

Het isoleren van ongeïsoleerde warme delen van de stoomketel zorgt voor minder warmteverlies. Hierdoor komt de geproduceerde warmte voor een groter deel in de warmtewisselaar terecht en werkt de ketel efficiënter. Hierdoor daalt het brandstofgebruik van de ketel.

Na verloop van tijd kan de isolatie van de oven achteruit gaan, waardoor de oven meer warmte verliest. Kijk bij herisolatie naar de mogelijkheden van toepassing van materialen met een hogere isolatiewaarde. Deze maatregel bespaart op gasverbruik van de oven

Wettelijk minimum bij nieuw- en verbouw is een warmteweerstand (Rc) van 6,0 m2K/W. Er zijn twee manieren om een dak te isoleren: 1) warm dak, 2) omgekeerd dak. Het aanbrengen van isolatie onder de dakconstructie (koud dak) wordt afgeraden. De besparing is afhankelijk van de mate van verwarming 5 tot 15 m3 aardgas per m2 dak per jaar, naar schatting 5 tot 15% van het aardgasverbruik. In de zomer komt er minder warmte het gebouw binnen (waardoor minder koeling nodig is).

Wettelijk minimum bij nieuw- en verbouw is een warmteweerstand (Rc) van 6 m2K/W. Er zijn meerdere methoden. Na isolatie is in de winter is het warmteverlies kleiner en in de zomer komt er minder warmte het gebouw binnen. De besparing bedraagt 5 tot 10 m3 aardgas per m2 dakoppervlak.

Spouwmuurisolatie verlaagt de energiekosten en verhoogt het comfort. Spouwmuurisolatie verdient zich terug als minimaal 20% van de gevel uit spouwmuur bestaat. Lees over de verschillende isolatiematerialen en de kosten.

Dikwijls kan men energie en geld besparen door het stoomnet (180°C), het condensaatnet (100°C) en het warmwatersysteem (60°C) beter te isoleren. Vergeet hierbij de flenzen en kranen niet.

Isoleer ventilatiekanalen om warmteverlies te voorkomen in ruimtes waar geen warmte nodig is.

Isoleer bij nieuwbouw of renovatie de vloeren van de begane grond om ongewenste warmte- of koudestroming te voorkomen. Isoleer de vloer boven een kruipruimte direct! Deze maatregel leidt tot een besparing van ongeveer 4 m3 aardgas per m2 vloeroppervlak per jaar.

Pas isolatie afgewerkt met beplating toe om het vulkanisatie zoutbad toe om het warmteverlies te verminderen.

Isoleer de wanden van het procesbad met isolatiemateriaal met een Rd-waarde van tenminste 1,5 m2K/W en kunststof of roestvrijstalen (RVS) beplating.

Door de wanden van verwarmde opslagtanks te isoleren zal minder warmteverlies plaatsvinden. Zo hoeft er in het gehele proces minder warmte toegevoegd te worden, wat energie bespaard.

In een overdekt zwembad zorgt een waterglijbaan die voor een (groot) deel buiten de gebouwschil ligt voor veel warmte- en dus energieverlies. Dit kan eenvoudig worden voorkomen door de glijbaan te isoleren en van een klep te voorzien.

Als je de zolder onder een schuin dak niet gebruikt als verblijfsruimte, isoleer dan de vloer. Voordelen hiervan: je bespaart meer energie, er is minder isolatiemateriaal nodig, het is eenvoudiger en kost minder werk.

Pas isolerende drijflichamen van inert materiaal toe om warmteverlies via het badoppervlak van een procesbad te verminderen.

Bij erkende maatregelen voor energiebesparing zijn ook maatregelen voor doelmatig beheer en onderhoud (DBO) vastgesteld. Beoordeel jaarlijks of de DBO-maatregelen nog goed geborgd zijn.

Transparante jaloezieën (30 tot 50 cm lang) aan de bovenkant van de deuropening van de inloop van koel- of vriescel voorkomen condensvorming op de ventilator. Hierdoor hoeft deze minder frequent schoongemaakt te worden en werkt de koeling beter.

Als de buitentemperatuur hoger is dan 16 °C en de cv-installatie is warm, is de stookgrens mogelijk niet goed ingesteld. De stookgrens is de maximale buitentemperatuur waarbij een cv-ketel of cv-groep aanslaat. Een te hoge stookgrens veroorzaakt energieverspilling in het voor- en het najaar: de cv-ketel of cv-groep levert dan warmte, terwijl interne warmtebronnen voldoende warmte leveren om een comfortabele binnentemperatuur te handhaven.

Tijdens gebruikstijden wordt de binnentemperatuur bepaald door de gewenste (comfort-)temperatuur voor de gebruikers. Deze gewenste (comfort-)temperatuur kan tijdens de nachtperiode en in het weekend lager zijn. Hoe laag is afhankelijk van de mate van isolatie.

Per 1 januari 2023 moet een kantoor minimaal een energielabel C hebben. Kantoren met label D of slechter mogen niet meer gebruikt worden. In 2050 moeten waarschijnlijk alle kantoren energielabel A+++ hebben en gasvrij moeten zijn (de zogenaamde renovatiestandaard voor 2050).

Kengetallen stellen je in staat afval-, gas en waterstromen van jouw bedrijf te vergelijken met voorgaande jaren en met collegabedrijven. Voor de vergelijking maak je de cijfers onafhankelijk van de omvang van het werk. Vergelijking van de eigen kengetallen met die van de branche geeft aan hoeveel potentieel er is voor energiebesparing, afvalpreventie, (extra) afvalscheiding en beter vullen van containers. Dit inzicht kan leiden tot het nemen van preventieve milieumaatregelen en het verminderen van milieukosten.

Kengetallen stellen je in staat het zakelijk en woon-werkverkeer van jouw bedrijf te vergelijken met voorgaande jaren en met collegabedrijven. Voor de berekening van jouw kengetallen maak je de vervoercijfers onafhankelijk van omzet of aantal medewerkers.

Een stoomnetwerk is niet erg efficiënt. Het totale verlies kan oplopen tot 55% van het gasverbruik van de stoomketel. Vervang daarom zo mogelijk stoom door energiezuinige alternatieven. Voor kleine installaties zijn er diverse alternatieven.

Door armaturen regelmatig schoon te maken kan er een hogere lichtopbrengst gerealiseerd worden. Vaak kunnen er dan een aantal lampen uitgezet worden. De arbeidskosten voor het schoonmaken kunnen worden verlaagd door te kiezen voor: antistatische reflectoren, open geventileerde armaturen of een gesloten afscherming.

Banden bepalen voor een groot deel de prestaties van de auto. Door te kiezen voor betere én goed opgepompte banden rijd je veiliger, zuiniger en stiller. Kies een band met een zo goed mogelijk bandenlabel. Op alle nieuwe banden voor personen- en bestelwagens zit het Europese bandenlabel.

Klein chemisch afval (kca) of klein gevaarlijk afval (kga) betreft onder andere TL-buizen, spaarlampen, verf, oplosmiddelen, afgewerkte motorolie (niet: frituurvet), kwikhoudende barometers, batterijen en voorwerpen met een interne batterij (bijvoorbeeld een kruimeldief). Maak een keus voor de beste bewaarmiddelen (chemobox, in de oorspronkelijke verpakking houden, etc.) en/of overleg hierover met uw afvalinzamelaar.

Kleine windmoelen of windturbines zijn turbines met een tiphoogte tot maximaal 15 meter en een relatief klein vermogen (max. 20 kW). Je plaatst de kleine turbine op of bij het bedrijfsgebouw. Off-grid of aan de kust is financieel het interessants. Kleine windturbines maken duidelijk zichtbaar dat je aan duurzame energie werkt. Kleine windmolens zijn niet zo milieuvriendelijk

Kleinere auto’s zijn zuiniger. Vaak vinden medewerkers een kleine auto best acceptabel, als ze voor vakanties een grotere auto mogen huren. Naast minder CO2-uitstoot en de kostenbesparing geeft het rijden in kleine auto’s ook een signaal af richting opdrachtgevers. Het laat zien dat het bedrijf aandacht heeft voor duurzaamheid en in tijden van bezuinigingen geen onnodig hoge kosten maakt.

Het gebruik van een kleurenmengsysteem leidt tot minder lakafval, omdat lakkleuren exact in de benodigde hoeveelheid aangemaakt worden. Met een kleurenmengsysteem worden kleurenpasta´s en basislakken gemengd tot lakken in een divers kleurenpalet. Lakkleuren waarvan kleine hoeveelheden gebruikt worden, hoeven hierdoor niet meer in blikken van bepaalde grootte ingekocht te worden. En, doordat ongemengde kleurenpasta´s en basislakken lang houdbaar zijn, komen lakverliezen door oude lakken niet voor.

Klimaatneutraal ondernemen betekent dat bij bedrijfsactiviteiten geen CO2 (en andere broeikasgassen) wordt uitgestoten.

In bepaalde steenverbanden, bijvoorbeeld drieklezoren e.d., zijn nette halve stenen of driekwart-stenen nodig. Maak waar mogelijk gebruik van een steenknipper of steenzaagmachine om zoveel mogelijk uitval van stenen te voorkomen. Deze maatregel leidt tot een besparing van grondstoffen en vermindering van de hoeveelheid af te voeren puin.

Apparaten die elektriciteit gebruiken (zoals verlichting, server of compressor), produceren warmte. Hierdoor kan, meestal buiten het stookseizoen, warmteoverlast ontstaan. Kies voor mechanische afzuiging van de warmte bij de bron. Zo verminder je de behoefte aan elektrische koeling en/of voorkom je dat elektrische koeling nodig is.

Beperk het koelen van levensmiddelen met ijswater door voor te koelen met leidingwater.

De buitenlucht is een groot deel van het jaar in staat voldoende koeling te leveren. Onderzoek bij gebouwen waar elektrische koeling nodig is de mogelijkheden van vrije koeling. Door de koelinstallatie pas in te schakelen als de buitentemperatuur boven 16 of 18 °C komt, wordt veel onnodig elektriciteitsverbruik voorkomen. Vrije koeling kan in gebouwen met een luchtbehandelingskast, en in gebouwen met mechanische afvoer en natuurlijke toevoer.

Water uit een waterkoeler kost 500 tot 1.000 maal zo veel als kraanwater. Installeer een koudwaterkraan (tappunt met koelelement) op het waterleidingnet ter vervanging van waterkoelers.

Vaak staan koelingen al een paar dagen voorafgaand aan het festival op het terrein. Hierdoor moet het aggregaat al draaien ver voordat het festival begint. Dit aggregaat is vaak uitgelegd voor zowel de koeling als de bijbehorende horeca en dus veel te groot voor deze klus. Laat de koelingen voorafgaand aan- en op pieken tijdens het festival draaien op hun eigen koelaggregaat. Dit aggregaat is veel efficiënter dan een (groot) festivalaggregaat.

Het energieverbruik van de compressor is lager naarmate de temperatuur van de aangezogen lucht lager is. Als de compressor binnen staat is de luchttemperatuur vaak hoog. Het is in die gevallen aan te raden een aanzuigkanaal naar buiten aan te leggen.

Het energieverbruik van de compressor is lager naarmate de temperatuur van de aangezogen lucht lager is. Omdat de temperatuur in de ruimte waar de compressor opgesteld staat meestal vrij hoog is, is het in die gevallen aan te raden een aanzuigkanaal naar buiten aan te leggen. Als dat niet mogelijk is, is aanzuigen uit een koudere bedrijfshal ook een verbetering.

Gebruik de koelinstallatie van de drukpers voor vrije koeling van het gebouw. Deze maatregel is toepasbaar als twee koelinstallaties aanwezig zijn. Eén koelinstallatie is voor klimatisering van het gebouw. De andere koelinstallatie is voor koeling van de drukpers. Deze natte koeltoren / droge koeler van de drukpers is als condensor in te zetten voor koeling van het opgewarmde koelwater dat retour komt bij klimatisering van het gebouw.

Kies voor duurzame en eerlijke koffie met een (of meerdere) milieukeurmerk(en).
Koffiebonen groeien in landen rond de evenaar in Zuid-Amerika, Midden-Amerika, Azië en Afrika. Koffieteelt kan verschillende negatieve effecten hebben op milieu en omgeving.

Iedere organisatie slaat digitale data op en heeft dataverkeer. Dataopslag wordt steeds vaker uitbesteed aan datacenters. Vaak wordt in het selectieproces van een datacenter vooral gekeken naar functionaliteit, kosten en risico’s. Door duurzaamheid ook als eis mee te nemen bij de inkoop van dataopslag geef je een prikkel tot innovatie en energiebesparing.

Kies bij vervanging of aanschaf van kantoormeubilair voor duurzaam meubilair. Let op: gegarandeerde levensduur, garantie op nalevering van reserveonderdelen, goed repareerbaar, vervangbare stoffering, eenvoudig te reinigen, duurzaamheidskeurmerk, etc.

Aandachtspunten bij uitbesteding van energiezuiniger, schoner en stiller goederentransport over de weg (koeriers- en vrachttransport) zijn: het Nieuwe Rijden, gebruik van routeplanning, zuinige voertuigen met lage emissies, goede bandenspanning, etc.

Koppelen van de ventilator aan de lichtschakelaar van het toilet voorkomt dat de ventilator onnodig aanstaat.

Koppel de ventilator aan de deur van de koel- of vriescel, zodat deze uit gaat op het moment dat de deur geopend wordt. Dit voorkomt dat onnodig koudeverlies optreedt bij het openen van de deur. De koppeling kan gerealiseerd worden met een deurcontact die verbinding maakt met de ventilator.

In koelcellen draait vaak continu een ventilator bij de verdamper. De verdamperventilator hoeft echter niet te werken als de compressor niet in bedrijf is, dus als er geen warmte onttrokken wordt. Door de schakeling van de ventilator aan die van de compressor te koppelen wordt energie bespaard. Bijkomend voordeel is dat het uitdrogen van de producten wordt beperkt.

Een grote cv-ketel die ook warm tapwater verzorgt is inefficiënt. Zo ook een ketel die buiten het stookseizoen alleen voor de productie van warm tapwater in bedrijf is. Koppel de verwarming van warm tapwater los van ruimteverwarming. Wek het warm tapwater op met een aparte ketel of warmtepomp.

Hoe vol een koelschap wordt geladen heeft invloed op de koelefficiëntie. Een bijna leeg koelschap kost extra energie, omdat veel lucht wordt gecirculeerd. Een te volle koeling is echter ook nadelig, dan verstoort dat de luchtstroom voor de koeling. Dit kost niet alleen veel energie, maar is ook slecht voor de houdbaarheid van de producten.

Een laagdebiet afzuigkap heeft luchttoevoercompartimenten voor het inblazen van lucht aan de onder- en/of buitenzijde van de luifelranden. Dit leidt tot betere afvangprestaties dan bij een conventionele afzuigkap, waardoor de afzuigkap met een lager debiet kan werken. Dat zorgt voor energiebesparing.

Bespaar veel stookkosten door toegangsdeuren (automatisch) te sluiten. Door openstaande deuren gaat in het stookseizoen veel warmte verloren, zeker als de deuren uitkomen op een grote ruimte en er tocht ontstaat. Nevenvoordelen van dichte deuren zijn: verbeterde luchtkwaliteit, minder tocht (prettig voor personeel en bezoekers), minder ziekteverzuim, minder last van geluid van buiten en de ruimte is – in de zomer – makkelijker koel te houden.

Koelingen voor koelen van drank en voeding zorgen voor piekbelasting wanneer zij (gelijktijdig) aanslaan. Voorkom dat koelingen bij de aansluiting gelijktijdig aanslaan bij aanvang door ze kouder aan te laten leveren.

In contracten met onderaannemers kun je vastleggen dat zij zelf het materiaal inkopen en hun afval afvoeren. De onderaannemers zullen dan uit financiële overwegingen hun best doen zo min mogelijk materiaal te gebruiken en minder fouten te maken.

Traditionele verwarming werkt meestal met een aanvoerwatertemperatuur van 70-80°C en een retourtemperatuur van 50-65°C. Een alternatief is lagetemperatuurverwarming (LTV). Stoken met lagere temperaturen is vaak zuiniger en maakt het mogelijk om duurzame lage temperatuur warmtebronnen te gebruiken.

Beperk geïnstalleerd vermogen verlichting liftcabine door het gebruik van led-lampen.

Noodverlichting brandt continu en verbruikt daardoor, ondanks het lage vermogen, jaarlijks veel elektriciteit. Led heeft een lager energieverbruik, lagere onderhoudskosten en meer gebruiksgemak dan TL.

Led-verlichting is energiezuinig. Led is in bedrijven en organisaties toepasbaar als basisverlichting, sfeerverlichting, podium-verlichting, vluchtrouteverlichting, buitenverlichting, reclameverlichting en sportveldverlichting.

Led-verlichting is 80% zuiniger dan halogeen en produceert veel minder warmte. Op festivals kan led-verlichting als terreinverlichting gebruikt worden en voor podiumverlichting. Deze maatregel leidt tot een besparing in het dieselverbruik van aggregaten.

Led-sportveldverlichting is een alternatief voor conventionele veldverlichting met meerdere voordelen. Conventionele lampen leveren minder en lagere kwaliteit licht per Watt dan led-lampen. Verder zijn led-lampen te dimmen, veroorzaken ze minder strooilicht en gaan ze langer mee.

Noodverlichting brandt continu en verbruikt daardoor, ondanks het lage vermogen, jaarlijks veel elektriciteit. Een zeer zuinig alternatief is led-vluchtwegverlichting. Dat gebruikt maar 50% van het vermogen van TL-vluchtwegverlichting, waardoor de batterij langer meegaat. Ook de lamp gaat langer mee en dit samen bespaart fors op de jaarlijkse onderhoudskosten.

Installeer een stand-by schakeling. Het aangaan van de verlichting en eventueel de airco wordt hiermee gekoppeld aan het gebruik van de lift. De verlichting gaat pas aan wanneer de deuren openen. Na het verstrijken van een vooraf ingestelde tijd worden cabineverlichting en -ventilatie automatisch uitgeschakeld en schakelt de signalering op stand-by. Zo vermindert o.a. de warmte in de liftcabine en hoeft er minder gekoeld te worden. Aanwezigheidsdetectie voorkomt dat de verlichting uitschakelt wanneer er zich nog mensen in de lift bevinden.

In gekoelde drankautomaten brandt vaak continu licht. Dit is niet altijd nodig voor de zichtbaarheid. Naast het elektriciteitsverbruik van de lamp, produceert de lamp ook warmte die weer weggekoeld moet worden. Ook dit kost energie. Verwijder daarom de verlichting uit de automaat. Schakel ook eventueel aanwezige voorschakelapparatuur (voor TL-verlichting) uit.

Bij productieprocessen waar rook, stof of damp vrijkomt is het voordelig om gebruik te maken van lokale afzuiging (bronafzuiging) in plaats van algemene afzuiging. Bij lokale afzuiging wordt op de plaats waar de vervuiling ontstaat de lucht afgezogen. Met deze maatregel daalt het energieverbruik ten opzichte van afzuigen via de ruimteventilatie. Hierdoor wordt ook energie bespaard op ruimteverwarming (tot 70%).

Via garagedeuren en transporttoegangen gaat over het algemeen veel warmte (en soms koude) verloren. Plaats, om tocht en warmteverlies te beperken, in of naast een grote transport- of garagedeur een kleine loopdeur als toegang voor medewerkers.

Loopvlakvernieuwde banden hebben voor vrachtwagens en bussen de voorkeur omdat het karkas van de oorspronkelijke band kan worden hergebruikt. Loopvlakvernieuwde banden doen kwalitatief niet onder voor nieuwe banden. Zo wordt het materiaalgebruik beperkt, zijn er minder onderhouds- en afvalverwerkingskosten.

Na het gebruik van kit op waterbasis kan het pistool met een zeepoplossing worden schoongemaakt, in plaats van met thinner. Dit werkt even goed, is beter voor het milieu, goedkoper en bespaart op afvalkosten. Andere kitsoorten kunnen mechanisch worden verwijderd als het eenmaal is uitgehard, bijvoorbeeld met een mes. Het gebruik van oplosmiddelen heeft alleen zin bij het verwijderen van zachte kit die niet op waterbasis is.

Deze tip gaan over het schoonmaken van interieur, sanitair en vloeren van bedrijfsgebouwen. Ze zijn zowel van toepassing voor bedrijven die de schoonmaakactiviteiten in eigen beheer uitvoeren als uitbesteden. Neem ze mee in contract- en evaluatiebesprekingen met jouw schoonmaakbedrijf.

Beperk het warmteverlies door lekkages in de ventilatiekanalen door de kanalen luchtdicht te maken.

Door goede plaatsing van verwarmingssystemen, verlichting en trappen en voldoende mogelijkheden voor het plaatsen van tussenwanden, worden verdiepingen flexibel indeelbaar. Zo kan een gebouw langer mee.

Voorkom onnodig aanstaan van een centraal stofzuigersysteem met een makkelijk bereikbare stopknop voor het inkorten van de timertijd.

Een mechanische vetafscheider bespaart t.o.v. een vetvangput kosten en milieu doordat minder reiniging nodig is. Ten opzichte van een vetvangput heeft deze techniek het voordeel dat het veel gemakkelijker is om het vet af te voeren. Dit bespaart energieverbruik en schoonmaakmiddel voor verwijdering van het vet uit de vetvangput.

Gebruik een meelsilo in plaats van meelzakken voor het bakken van brood. De financiële besparing bestaat uit lagere afvalverwijderingskosten van de meelzakken en uit lagere aanschafkosten van meel, doordat meel wordt ingekocht in bulkverpakking.

Kies als bedrijf vaker voor plantaardig eten in plaats van dierlijk eten, of maak zelfs het gehele aanbod plantaardig. Dierlijke eiwitten belasten het milieu zwaarder dan plantaardige eiwitten. Om 1 kilo dierlijk eiwit te produceren is namelijk 7 kilo plantaardig eiwit nodig. Er is zo voor vlees en zuivel dus meer land, water en (fossiele) energie nodig. Als je werkt aan een duurzamere bedrijfsvoering, hoort minder dierlijk eten er dus bij.

Pas betere warmte- en koudeoverdracht van vloeistof-vloeistof platenwarmtewisselaar toe door het uitbreiden van de warmtewisselaar met meerdere platen.

Meestal worden op de bouwplaats of een evenement één of enkele grote aggregaten gebruikt om energie op te wekken. Het is efficiënter om meerdere kleinere aggregaten te gebruiken. Vervang één grote aggregaat door twee kleinere aggregaten of twee door drie kleinere aggregaten met een cascade schakeling. Eén van de aggregaten dient dan om bij te springen op piekmomenten of wanneer één van de andere aggregaten uitvalt.

Reduceer dit elektriciteitsverbruik van hulpapparatuur in het datacenter door: het verbruik van de koelinstallatie, noodstroomvoorziening, bekabeling, branddetectie en verlichting te verlagen.

Gebruik een waterbehandelingsinstallatie die met membraanfiltratie het water zuivert. Op de energierekening kan flink worden bespaard, omdat het gezuiverde zwembadwater veel minder opgewarmd hoeft te worden dan bron- of leidingwater van rond de 10°C.

Gebruik bij het metselen mortel uit een silo, in plaats van handmatig aangemaakte mortel. Je ontvangt van de leverancier een silo met droge stof. De belangrijkste kostenbesparing zit in het voorkomen van uitval van cement en in het kunnen retourneren van overschotten mortel.

Gebruik de rotocleaner milieuvriendelijker door: onderdelen vooraf te reinigen met een poetsdoek, een milieuvriendelijk reinigingsmiddel aan te schaffen, de reinigingsonderdelen te clusteren en daarbij de rotocleaner efficiënt te vullen. Deze maatregelen leveren een besparing op de inkoop- en afvalverwerkingskosten van de reinigingsvloeistof.

Handen drogen kost vervolgens energie (handdroger) of papier (papieren handdoekjes). Kies voor een moderne, energiezuinige handdroger. Deze verbruiken tot 80% minder energie dan conventionele handdroger. Drogen met een energiezuinige handdroger is niet alleen gebaseerd op het principe van water verdampen. De droger blaast ook water van de handen af.

Test de beste verhouding water-shampoo uit en wijzig de samenstelling op basis hiervan in de computer. Deze maatregel bevordert grondstofbesparing en leidt tot minder vervuild afvalwater.

Perslucht is een dure vorm van energie. Van de toegevoegde hoeveelheid energie wordt gemiddeld 3% gebruikt voor het opbouwen van druk en 97% komt vrij als warmte. Er kan dus veel energie worden bespaard door het gebruik van perslucht te minimaliseren.

Alle elektriciteit die gebruikt wordt, wordt uiteindelijk warmte. Voorkom onnodige warmtevorming in een koelcel of geklimatiseerde ruimte. Verwijder elektriciteitsverbruikende apparaten, doe verlichting en ventilatie zo veel mogelijk uit, en gebruik energiezuinige apparatuur.

Minimaliseer warmtebronnen in en nabij gekoelde toonbanken, door: de TL-verlichting te vervangen door LED-verlichting, (sier)verlichting hoog boven de toonbank op te hangen, ervoor te zorgen dat luchtstromen van airco en verwarming de werking van de koeling niet verstoren. Deze maatregelen besparen op het elektriciteitsverbruik voor koeling. Minder koeling in de toonbank verbetert ook de houdbaarheid en versheid van de gekoelde producten.

Een verhuizing is het ideale moment om het reisgedrag van je medewerkers te beïnvloeden. Medewerkers hebben nog geen vast reispatroon opgebouwd en staan open voor nieuwe mogelijkheden. Er zijn meerdere mogelijkheden te stimuleren dat medewerkers duurzame keuzes maken bij het reizen.

Ontwikkel een duurzaam mobiliteitsbeleid met heldere doelen en een actieplan om de impact van het vervoer van jouw organisatie op klimaat en de leefomgeving te beperken. Splits dit in ieder geval uit in de categorieën woon-werkverkeer en zakelijk verkeer. Voeg daar goederenvervoer, bezoekersverkeer, personenvervoer en of mobiele werktuigen aan toe indien dit van toepassing is op jouw organisatie. Zorg vervolgens dat de maatregelen uit het beleid planmatig worden uitgevoerd, en monitor of de gestelde doelen behaald worden.

Met een mobiliteitsbudget kan een werknemer zelf keuzes maken tussen kosten, gemak en reistijd van de reizen die worden gemaakt. Door verschillende vervoermiddelen te combineren, kan de werknemer geld besparen ten opzichte van altijd reizen per (lease-)auto. Dat gespaarde geld kan worden besteed aan vervoer voor privé-gebruik of het verschil kan worden uitbetaald.

Een mobiliteitscampagne is een goed idee als je mogelijkheden ziet voor meer zakelijk of woon-werkverkeer met OV, fiets of elektrische scooter/fiets. Informeer medewerkers op een ludieke wijze. Dit kan mede door een dag/dagdeel te organiseren dat volledig in het teken staat van duurzame mobiliteit.

Met een mobiliteitskaart reizen werknemers flexibel en duurzaam met openbaar vervoer en deelvervoer, met overzicht van kosten en reispatronen.

Modal shift is het verplaatsen van transport over de weg naar transport per spoor of schip. Voordelen van spoor en schip ten opzichte van wegtransport zijn: hogere beladingsgraad, minder “leegrijden”, voldoende capaciteit.

Bij indirect gestookte ovens of branders met vermogen van meer dan 70kW is een modulerende regeling een duurzaam alternatief voor de aan/uit regeling of een hoog/laag brander. Een modulerende brander wordt niet (of minder vaak) uit- en aangezet tijdens het bakken. Dit betekent dat niet (of minder vaak) gespoeld hoeft te worden, wat resulteert in minder warmteverlies en dus een lager gasverbruik.

Een brander met modulerende regeling op basis van druksensor is een energiezuinig alternatief voor een ventilatorbrander met hoog/laagregeling.

Het registreren van het brandstofverbruik per voertuig en het gemiddelde brandstofgebruik van het gehele wagenpark geeft inzicht in de stand van zaken en vorderingen op het gebied van brandstofbesparing. Door het regelmatig monitoren van het brandstofverbruik en bespreken met chauffeurs kan gemiddeld 3 tot 5% brandstof worden bespaard. Bij gebruik van automatische registratie en feedback zijn bij beroepschauffeurs besparingen van 7 tot 10% te realiseren.

Meet wekelijks het waterverbruik en koppel dit terug naar de werkvloer. Op deze manier is het mogelijk om veranderingen in het waterverbruik te monitoren en de afstellingen van de wasstraat in de gaten te houden.

Motorrevisie, bij auto’s van 10 jaar of ouder of met minimaal 250.000 kilometer op de teller, verlengt de levensduur van een auto en verlaagt de milieubelasting. Bij motorrevisie worden de diverse onderdelen van de motor van bijvoorbeeld een auto getest. Mankementen worden verholpen en defecte onderdelen worden vervangen.

Gemiddeld lekt 2 tot 5 % van het synthetisch koudemiddel weg per jaar. Dit is zeer belastend voor het milieu. Je vermindert de milieubelasting door periodiek op lekkages te laten controleren. Bij vervanging kies je voor een installatie met een laag lekpercentage, die niet gebaseerd is op compressiekoeling, die werkt op natuurlijke koudemiddelen zoals ammoniak (NH3), propaan (of isobutaan) en CO2. Deze zijn minder milieubelastend dan synthetische koudemiddelen.

Een laagbelaste UPS gebruikt in verhouding veel energie: haal deze daarom uit bedrijf.

Festivals gebruiken veelal aggregaten om stroom op te wekken. Kies voor netstroom wanneer dit beschikbaar is. Netstroom is efficiënter opgewekt dan elektriciteit uit een aggregaat en zorgt daardoor voor minder CO2-uitstoot. Daarbij is netstroom is in gebruik goedkoper dan dieselaggregaten.

Verbeter de kwaliteit van het ketelvoedingswater door middel van omgekeerde osmose.

Perslucht is een dure vorm van energie. Regelmatig onderhoud kan tot 20% energie besparen van het totale energieverbruik van de compressor. Iedere bar drukverschil in een filter komt overeen met een energieverlies van 7% van het compressorvermogen.

Stel een onderhoudsschema op. Resulteert in minder waterverlies en, in het geval van warm water, ook minder energieverlies. De besparingen kunnen flink oplopen. Een kraan die 10 druppels per minuut lekt, veroorzaakt per jaar een verlies van ongeveer 2.000 liter. Een toilet dat een halve liter water per minuut verliest, zorgt voor een dagelijkse waterverspilling van 720 liter. Per jaar loopt dit op tot een verspilling van meer dan 260.000 liter, waarmee een zwembad van 25 bij 10 meter tot 1 meter gevuld kan worden.

Een ondersteuningsventilator aan het plafond blaast warme lucht van boven in een ruimte naar beneden naar werkplekniveau. De inregeling is bijzonder kritisch. Als de ventilatoren te langzaam draaien werkt het systeem niet, maar ook niet als de ventilatoren te snel draaien (omdat dan op werkniveau een “koude wind” kan gaan waaien).

Bezoekersverkeer kan zorgen voor een hoge milieubelasting omdat het merendeel van de bezoekers met de auto komt. Om deze milieubelasting terug te dringen is het van belang om te weten waar bezoekers vandaan komen en met welk vervoermiddel zij komen. Maatregelen ten aanzien van bezoekersverkeer leveren niet automatisch milieuwinst op, aangezien de bezoeker uiteindelijk altijd zelf de keuze maakt voor een vervoerswijze.

Ga na wat jouw nachtverbruik is en of je dit logisch vindt. Een hoog nachtverbruik komt vaak door sluipverbruik: terwijl een apparaat niet nuttig is, verbruikt het toch stroom. Heb je een hoger nachtverbruik dan je verwacht of wenst neem dan maatregelen.

Een warmtepomp is een efficiënte ontvochtiger. Aan de koude zijde van de ontvochtiger wordt water uit lucht gecondenseerd. Er wordt dan warmte aan de vochtige lucht onttrokken, deze warmte wordt door de warmtepomp naar een hoger niveau gebracht met als gevolg opwarming van de lucht. Deze warme en droge lucht wordt de droogkamer in geblazen. Dit wordt condensatiedrogen genoemd.

Ontvochtigen kan efficiënt door gebruik te maken van een warmtepomp (COP van 5, ofwel rendement van 500%). Dit wordt condensatiedrogen genoemd. De warmtepomp ontvochtigt eerst de binnenlucht (met een temperatuur van circa 30 °C en een luchtvochtigheid van 15 gram/m3 tot een temperatuur van 5 °C en een luchtvochtigheid van 6 gram/m3) en verwarmt deze daarna (tot een temperatuur hoger dan 30 °C en een luchtvochtigheid van 6 gram/m3).

Vervang een conventioneel brandersysteem door een open brandersysteem.

Wegwerpbatterijen zijn in veel toepassingen te vervangen door oplaadbare batterijen (soms ook accu’s genoemd). Door het nemen van deze maatregel wordt veel minder (gevaarlijk) afval geproduceerd. Goede oplaadbare batterijen kunnen honderden keren opgeladen worden en vervangen dus honderden wegwerpbatterijen.

Stimuleer jouw werknemers en bezoekers om elektrisch te rijden door op of bij de werklocatie(s) oplaadpunten neer te zetten.

In sommige gevallen blijkt dat door lekkage, verdamping, verkeerd of onnodig gebruik te veel oplosmiddel wordt gebruikt. Inzicht in het verbruik van oplosmiddelen kan leiden tot besparingen in het verbruik en de daarmee verbonden kosten. Bepaal voor het opzetten van een sluitende registratie de in- en uitgaande oplosmiddelenstromen.

Aandachtspunten bij het dimensioneren van een persluchtsysteem zijn: leidingdiameter, leidingnetwerk, grootte van de compressor, druk in het systeem en kwaliteit van de perslucht.

Door een optimale planning kan er (veel) grondstof bespaard worden. Er zijn diverse mogelijkheden om de planning te optimaliseren. Bespreek ook met het personeel op welke manieren de planning geoptimaliseerd kan worden. Hierdoor kunnen er nieuwe ideeën op tafel komen, die het bedrijf kan gaan toepassen bij de optimalisatie van de planning.

Energetisch gezien is het optimaal als de compressor uitgezet wordt als er geen vraag naar perslucht is. Deze aan/uit-regeling is meestal niet mogelijk, omdat de motor bij een te hoog aantal schakelingen per dag hard slijt. Om die reden heeft de compressor een nullast-stand, waarin de motor draait maar er geen perslucht geleverd wordt. In nullast verbruikt de compressor 10 tot 35% elektriciteit van het verbruik bij vollast. Nullast moet daarom zoveel mogelijk worden beperkt. Bij een sterk fluctuerende persluchtvraag of in cascade systemen kan een frequentieregeling de capaciteit afstemmen op de persluchtvraag.

Wanneer apparaten aan staan, in stand-by op temperatuur worden gehouden of als een pomp blijft draaien, wordt onnodig energie gebruikt. Stel apparatuur (computers, printers, warme-drankenautomaten) zo in dat ze wanneer ze korte tijd niet gebruikt worden, direct naar een energiebesparende stand schakelen. Verkort de stand-by tijd door de apparatuur (met een tijdschakelklok) uit te schakelen zodra deze voor langere tijd niet gebuikt wordt.

Bijna altijd kan bespaard worden op het aanmaken van (de juiste kleur en hoeveelheid) lak. Dit kan door: gebruik van kleine mengbekers, gebruik van weinig verdunner, geconcentreerd werken, gebruik van digitale mengtabellen, maak alleen de benodigde hoeveelheid aan. Deze maatregelen leiden tot minder afval, grondstofverbruik en oplosmiddelemissies.

De branderafstelling (juiste verhouding van lucht en brandstof) verloopt langzaam en daarmee gaat het rendement van de ketel achteruit en neemt de uitstoot van NOx toe. Het hoogste rendement wordt bereikt bij een zo gering mogelijke luchtovermaat ten opzichte van de brandstof. Laat de branderafstelling en ketel minimaal 1 keer per jaar controleren door een deskundige.

Een vacuümpomp kan op verschillende manieren geregeld worden. Schakel bij een decentrale opstelling de vacuümpomp gelijk met de installatie waar die aan gekoppeld is (d.w.z. gelijk gekoppeld aan de vacuümvraag). Koppel bij centrale vacuümopwekking en bij discontinue vacuümvraag de pomp aan een drukmeter. Dit is energetisch gunstiger dan de pomp aan laten staan. Onderzoek bij meer geavanceerde vacuümsystemen (systemen die werken met onderdruk van 10 mbar of lager) van tijd tot tijd of de drukmeter verbeterd kan worden.

Controleer bij verversing eerst de kwaliteit van de motorolie en kijk of de vervangingstermijn verlengd kan worden. Het gebruik van de kwalitatief betere (half)synthetische motoroliën maakt verlenging van de verversingstermijn mogelijk, bovendien treedt hierdoor ook minder slijtage aan de motor op. De maatregelen bevorderen grondstofbesparing en afvalpreventie. Het gebruik van synthetische smeerolie levert een brandstofbesparing op van 2 tot 4%.

Afval bestaat vaak voor een deel uit magazijnrestanten en niet meer bruikbare verf. Bespaar door een goed voorraadbeheer en een goede planning op de kosten van grondstoffen (minder verliezen) en verwerking van gevaarlijk afval. Denk aan vorstvrij houden, kleine voorraad, first-in first-out, grote en kleine verpakkingen, registratie verfverbruik, etc.

Bij een lagere bezetting van de oven neemt de efficiëntie van het energiegebruik af. Met name bij gebruik van meerdere ovens is het raadzaam de bezetting optimaal te houden in plaats van bakken met meerdere ovens met een lagere bezetting.

Bekijk of de producten en grondstoffen die je verzendt op de meest efficiënte methode zijn ingepakt. Zo niet wijzig dat de verpakkingsmethode of het product. Denk aan: gestandaardiseerde maten, inklapbare verpakkingen enz. Deze maatregel kan leiden tot een efficiënter en zuiniger transport en minder afvalverwerkingskosten.

Efficiënter verven en spuiten leidt tot minder (gevaarlijk) afval, grondstofverbruik en oplosmiddelemissies. Voorbeelden van maatregelen zijn: goede opleiding van spuiters, gebruik HVLP-spuitpistool met bovenbeker, spuit loodrecht en zorg voor: constante persluchdruk, voldoende spuitafstand en voldoende licht. Hanteer onderhoudsprogramma, sluit blikken af, berg spuitmasker op, hergebruik overgebleven lak zonder harder.

Pas het “first-in, first-out”-systeem toe waardoor bederf en daarmee verspilling van producten wordt voorkomen dan wel beperkt. Beperk de hoeveelheid van producten met een relatief korte houdbaarheidsdatum en stem de inkoop af op de vraag.

Deze regeling zorgt dat een gebouw ’s ochtends / bij aanvang van het gebruik behaaglijk warm is door de cv-installatie eerder te laten stoken bij een lage buitentemperatuur dan bij een hogere buitentemperatuur . Dit bespaart energie t.o.v. een cv-ketel die alleen door een klokregeling wordt in- en uitgeschakeld.

Verbeter de efficiëntie van een oven door de oven uit te rusten met een procescomputer met tijdklok. Met een procescomputer wordt het volledige bakproces automatisch gestuurd. De besparing is € 200,- tot € 400,- per jaar, de terugverdientijd komt daarmee op 5 tot 15 jaar.

Het gebruik van overnight-inkten en -sprays voorkomt indrogen en dus inktverlies. De overnight-inkten drogen niet uit door toevoeging van anti-oxidanten (geen velvorming). De sprays worden gebruikt om half lege inktblikken en drukrollen (en eventueel ook de inktbak) in te spuiten, waardoor uitdroging tegengegaan wordt.

Er zijn vele soorten papier. Vrijwel al het papier wordt van hernieuwbare grondstof gemaakt, namelijk vezels van hout en, in minder mate, vezels van bijvoorbeeld bamboe, olifantsgras en zelfs olifantenpoep. Dit betekent niet dat papier automatisch duurzaam is. De productie (o.a. het bleken) van het papier heeft vaak een negatieve invloed op het milieu. Keurmerken garanderen dat papier duurzaam is.

Door een eigen parkeerbeleid vast te stellen krijg je controle over de parkeersituatie op eigen terrein en in de directe omgeving. Vooral bij een tekort aan parkeerplaatsen kan je de vestiging zo beter bereikbaar maken.

De juiste vochtigheidsgraad in voor- of narijskasten kan bereikt worden door koudwaterverneveling. Als in een bestaande voor- en narijskast koudwaterverneveling wordt toegepast in combinatie met gasverwarming, kan een energiebesparing tot 85% worden gehaald ten opzichte van een volledig elektrische voor- en narijskast.

Grootverbruikers van elektriciteit betalen voor het piekvermogen dat ze afnemen (zogenaamd contractvermogen). Pieken in het verbruik kunnen bijvoorbeeld ontstaan door het gelijktijdig opstarten van machines. Minder pieken in het verbruik zorgen voor minder belasting van het energienet (netcongestie). Door zelf pieken te voorkomen, blijft er capaciteit over om maatregelen uit te voeren die een verhoging van het elektriciteitsverbruik veroorzaken.

Een pelletketel (ook wel houtsnipperketel, houtpelletkachel) is een CO2-arm alternatief voor de cv-ketel. De ketel verbrandt hout met een rendement van 80 tot 95%. De pellets of snippers worden opgeslagen in een opslagtank/silo of bunker. Wanneer er warmtevraag is worden de pellets vanuit de opslag automatisch naar de ketel toegevoerd.

Wanneer een locatie niet goed bereikbaar is met het openbaar vervoer of wanneer er een parkeerprobleem kan er bij voldoende potentiele reizigers een pendeldienst ingezet worden. Enerzijds worden mensen zonder auto geholpen en anderzijds wordt het autogebruik in de directe omgeving beperkt. Wat vaak verkeersoverlast en luchtvervuiling oplevert voor de omgeving.

Met dagafdekking wordt voorkomen dat de warme lucht uit de winkel in contact komt met het gekoelde of bevroren product. Hierdoor wordt minimaal 55% op het elektriciteitsverbruik van het koel- of vriesmeubel bespaard. Kies voor een ruit met een zo laag mogelijke U-waarde, zo hoog mogelijk LTA (lichttoetredingsfactor), zo laag mogelijk ZTA (warmtetoetredingsfactor).

Een persluchtretoursysteem zorgt ervoor dat ongebruikte lucht (bijvoorbeeld van een pneumatische pomp of luchtsleutel) naar de compressor teruggeleid wordt, in plaats van afgeblazen. Dit verlaagt het energieverbruik van de compressor: er hoeft minder drukverhoging plaats te vinden, doordat de aanvoerlucht al een hogere druk heeft dan de omgevingsluchtdruk. De teruggevoerde lucht is droog. Dit bespaart energieverbruik voor drogen van de lucht. Een belangrijk voordeel op de werkvloer is dat een retoursysteem het geluid reduceert en de verspreiding van stof beperkt.

Het toepassen van een phase change material bespaart op het energieverbruik voor ruimtekoeling en ruimteverwarming. Het materiaal fungeert als buffer door warmte op te slaan bij een overschot en weer af te geven wanneer er behoefte aan warmte ontstaat.

Bij het opdelen van plaatmaterialen (met standaard bladmaten) in de benodigde panelen ontstaan reststroken. Om het opdeelverlies te minimaliseren kan een computerprogramma voor plaatoptimalisering worden gebruikt. Het programma selecteert in korte tijd een zaagplan op basis van de berekening van de laagste kosten per vierkante meter.

In een koele ruimte gebruikt een koel- of vriesmeubel minder elektriciteit dan in een warme ruimte. Plaats een koelmeubel bijvoorbeeld in een koele kelder. Maar, voorkom plaatsing in een gekoelde ruimte, want dan moet de warmte van het koelmeubel weer weggekoeld worden door de ruimtekoeling. Let ook op dat de temperatuur in de ruimte niet onder het vriespunt komt, want dan gaat de koelkast kapot.

Stem de inzet van servers af op de vraag. Met power management is de kloksnelheid van de processor aan te passen afhankelijk van het aantal benodigde berekeningen per seconde door de processor. Door powermanagement werken de processoren niet continu op volle kloksnelheid.

Gebruik zoveel mogelijk prefab of op maat aangevoerde materialen. Door het gebruik van prefab of op maat aangevoerd materiaal bespaart u flink op afvalkosten en tijd. In veel gevallen compenseren deze besparingen de meerkosten.

Door dubbelzijdig te printen en kopiëren bespaar je makkelijk papier (en postzegels). Het papiergebruik neemt af en er ontstaat minder papierafval. Papierbesparing levert ook een flinke bijdrage aan besparing van (indirect) energieverbruik. De energie die wordt gebruik bij de productie van papier is vele malen hoger dan de energie die nodig is om het papier te bedrukken.

Digitalisering zou tot minder papierverbruik moeten leiden, maar in de praktijk vallen de besparingen tegen. Een voorbeeld zijn de vele e-mails die worden uitgeprint. Het uitprinten van e-mails is lang niet altijd nodig. En veel mensen maken dit ook duidelijk aan het einde van hun e-mail. Ter inspiratie daarom een selectie van digitale handtekeningen, waarin wordt opgeroepen om minder te printen.

De hoeveelheid betonmortel wordt door een uitvoerder op de bouw vaak te ruim berekend om problemen en extra transportkosten en vertraging te voorkomen. Echter ook een teveel aan betonmortel leidt tot hogere kosten, namelijk om het overtollige betonmortel als afval af te voeren. Voer daarom de berekeningen zo nauwkeurig mogelijk uit.

Het warmhouden van tapwater kost energie. Stem daarom de grootte van de boiler af op de hoeveelheid warm water die je nodig hebt. In veel bedrijven hangt standaard een boiler van 80 liter, terwijl er weinig tapwater wordt gebruikt. Deze hoeveelheid is alleen nodig als een douche aanwezig is. Vervang een te grote boiler voor een boiler van 10 tot 15 liter, afhankelijk van het gebruik.

Produceer warm tapwater op het afnamepunt en houdt leidingdiameters klein. Dit voorkomt transportverliezen en bespaart energie doordat er geen circulatieleiding op temperatuur gehouden hoeft te worden. Bijkomend voordeel is dat de kans op vorming van de legionellabacterie tot een minimum beperkt blijft. Het produceren van warm tapwater op de plaats waar dit gebruikt wordt, bespaart 10% (uittapleiding) tot 90% (ringleiding) energie in vergelijking met het opwekken op een centrale plaats.

PV-folie bestaat uit een dunne laag photo-voltaïsch materiaal geplaatst op een flexibele onderlaag. Folie als drager biedt grote voordelen ten opzichte van het nu gebruikelijke pv-paneel: het systeem is flexibel, schokbestendig, beloopbaar, lichter en biedt grote vrijheid qua vorm van de modules. Dunne film is minder gevoelig voor opwarming, dit heeft een positief effect op het rendement. De hellingshoek is minder belangrijk, omdat het folie een hogere opbrengst heeft met diffuus licht. De opbrengst van PV-folie is wel lager dan die van gewone PV-panelen.

PV-glas bestaat uit doorzichtig glas met daarin geïntegreerd losse zonnecellen (pads) die zonne-energie omzetten in elektriciteit. PV-glas combineert op een slimme manier verschillende eigenschappen van glas en PV-cellen: opwekking van elektriciteit, zonwering en lichttoetreding. De opbrengst van PV-glas is een factor 2,5 kleiner dan van PV-panelen, omdat minder PV-materiaal per m2 in het glas zit. PV-glas kan diffuus (indirect) licht beter benutten dan PV-panelen.

PVT-systemen zijn een combinatie van een zonnecollector en een PV-paneel. Naast elektriciteit wekt het systeem ook warmte op, welke gebruikt kan worden voor het verwarmen van water of lucht. De aanschaf van een PVT-systeem is goedkoper dan die van een los PV-systeem en een los zonneboiler systeem. De efficiëntie per m2 is groter dan wanneer een van deze twee systemen gekozen zou worden. Zowel een PV-systeem als een zonneboilersysteem los, met per stuk een gelijk oppervlakte als het PVT-systeem, heeft nog wel een hogere efficiëntie.

Grote warmteverliezen worden veroorzaakt door de afzuiging van lucht met houtstof uit de houtbewerkingsruimte. Deze warmteverliezen kunnen worden beperkt door de afgezogen warme lucht eerst te filteren met een doeken- of mouwenfilter en daarna met behulp van kleppen in de luchtkanalen terug te voeren naar de bedrijfsruimte (recirculatie). Deze maatregel kan leiden tot een aanzienlijke reductie van het energieverbruik

Voorzie de luchtbehandelingskast van kleppen om (gedeeltelijke) recirculatie mogelijk te maken. Met recirculatieklepsturing hoeft minder verse lucht aangevoerd en verwarmd te worden, hetgeen energie bespaart.

In gebouwen met een gebalanceerd ventilatiesysteem kan 10% aardgas voor verwarming bespaard worden door tijdens het opwarmen van het gebouw de ventilatielucht voor 100% te recirculeren.

Het rendement van de condensor kan worden verhoogd door de condensortemperatuur aan te passen aan de buitenluchttemperatuur. De condensatortemperatuur kan niet direct worden geregeld. Om daar invloed op uit te oefenen, moet de condensordruk worden aangepast: 1) Installeer op koel- en vriesinstallaties met elektronisch expansieventiel een condensordrukregeling. 2) Stel bij koel- en vriesinstallaties met een thermostatisch expansieventiel de condensordruk bij seizoenswisselingen (herfst/lente) handmatig in.

Verlaag het luchtdebiet op basis van vocht en temperatuur met een toerenregeling of met toerengestuurde frequentieregelaars met difuusinblaas.

Beperk energiegebruik door vermogen te regelen in de motoren van de kneed- en/of meng machine op basis van de vraag door het toepassen van een toerenregeling.

Vergoed autokilometers boven een maximale wegafstand, bijvoorbeeld 30 kilometer, niet. Dit bespaart je veel geld en stimuleert de medewerker om dichterbij het werk te gaan wonen of voor openbaar vervoer te kiezen. Naast deze regeling kunnen tegelijkertijd ook vergoeding of verstrekking in natura worden gedaan. Denk hierbij aan het gebruik van (dienst)fietsen of OV-regelingen.

Medewerkers met een volledig arbeidscontract hoeven niet 5 dagen per week op het werk zijn. Door bijvoorbeeld per dag langer te werken hoeven minder werk- en reisdagen gemaakt te worden. Het overall milieueffect is hoog. De maatregel kan tot minstens 10% minder woon-werkverplaatsingen leiden.

Akkerbouw: bewaar producten energiezuinig door de regeling voor temperatuurvariatie (dag/nacht) toe te passen.

Het bieden van voorzieningen om een deel van het werk ook thuis te kunnen uitvoeren, biedt voordelen voor zowel de werkgever als werknemer. Het belangrijkste directe voordeel voor de werknemer is dat die zich bij thuiswerken niet hoeft te verplaatsen van de woning naar het werk. Voor de werkgever, zo blijkt uit onderzoek, is het belangrijk dat de arbeidsproductiviteit toeneemt. Daarnaast bespaart de werkgever ruimte op kantoor, en daarmee geld, door gelijktijdig over te gaan naar een flexibele invulling van de werkplekken.

De koelvloeistof is te regenereren in een (extrene) regenereerinstallatie, de koelvloeistof wordt daarbij afgescheiden van (olie)verontreinigingen. De koelvloeistof kan dan weer opnieuw worden gebruikt voor het koelen van de motor. Met deze maatregel bespaart u op de inkoop van koelvloeistof en op de afvalverwerkingskosten.

Regenwater kan voorzien in 25% of meer van de waterbehoefte van de wasstraat. Wanneer het regenwater ook gebruikt wordt voor de naspoeling kan het zelfs voor 99% in de waterbehoefte voorzien. Dit regenwater kan opgevangen worden van het dak van de wasinstallatie en eventueel omliggende gebouwen. Het regenwater moet eerst gefilterd worden voordat het gebruikt wordt.

Regenwateropvang en hergebruik van regenwater in bedrijfsgebouwen, met uitleg over toepassingen, milieueffecten, wetgeving en financiële voordelen.

Door energieverbruik te registreren en te analyseren kan je beoordelen of het verbruik hoog of juist laag is en maatregelen nemen om het energieverbruik te verminderen. Actief energiebeheer levert 5 tot 10% besparing op. Deze maatregel bevat informatie over wettelijke verplichtingen en hulpmiddelen en advies tot welk detailniveau te analyseren.

De stookkosten zijn als volgt vast te stellen: meet elke zomer (dan is er geen ruimteverwarming) het energieverbruik en deel die door het aantal gemaakte doorgangen. Zo weet je het gemiddelde energieverbruik per doorgang. Registratie leidt vrijwel altijd tot milieu-, kosten- en/of efficiëntie-verbeteringen.

Registratie leidt altijd tot milieu-, kosten- en/of efficiëntie-verbeteringen. Inzicht in de kosten en de omvang van jouw milieubelasting geeft je: informatie om prioriteiten te kunnen stellen, de mogelijkheid om het effect van maatregelen vooraf te beoordelen; een hulpmiddel bij de communicatie met medewerkers en bevoegd gezag; de mogelijkheid om milieuprestatie en -kosten te vergelijken met die van branchegenoten. Jouw milieuvergunning kan je verplichten om jouw milieugegevens te registreren. Daarbij gaat het onder andere om energieverbruik, waterverbruik en afgevoerd afval.

Als productie mis gaat, kunnen producten niet worden verkocht en belanden deze in het afval. Registreer productuitval en vergelijk deze met branchegenoten. Als de productuitval hoog uitvalt of in de loop der jaren toeneemt, is dit een signaal dat er kansen zijn om de productuitval te verminderen. Met inzicht in productuitval kan je medewerkers ook duidelijk maken wat de gevolgen zijn van onzorgvuldig werken.

U kunt het rendement van de warmtewisselaar verhogen door deze regelmatig te (laten) reinigen.

Een druppende kraan, leiding of (toilet)vlotter is vervelend. Daarnaast zorgt het voor onnodig waterverlies. Een leiding die 10 druppels per minuut verliest, zorgt jaarlijks voor een verlies van 263 liter water. Een lekkende (toilet)vlotter zorgt al snel voor een verlies van 10 druppels per seconde, ofwel 15.768 liter. Voorkom dit onnodige waterverbruik door lekken direct te repareren.

Stoomlekkages aan afsluiters, veiligheidskleppen of peilglazen kosten veel geld. Een lek van 1 mm bij 10 bar geeft jaarlijks een verlies van € 270,-. Repareer daarom snel elk lek om energie en kosten te besparen.

Energiebesparing kan gerealiseerd worden door restwarmte of -koude van het ene bedrijf nuttig bij een ander bedrijf (of bedrijven) in te zetten. Restwarmte komt bijvoorbeeld vrij in de industrie en bij datacenters, maar bijvoorbeeld ook in een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI).

Retarders bestaan uit metalen spiralen die in de ketel worden geplaatst. Hierdoor wordt de warmte van de rookgassen beter overgedragen aan het ketelwater. Het plaatsen van een retarder levert 1% tot 2% rendementsverbetering op.

Maak afspraken met je betonleverancier over het terugnemen van beton dat je overhoudt op de bouwplaats. Het restbeton gaat terug naar de centrale en wordt daar gezeefd, het zand, grind en cementslib worden weer ingezet in het productieproces. Deze maatregel bespaart kostbare grondstoffen en de hoeveelheid afval vermindert (minder betonschollen in het puinafval).

Laat leveranciers zoveel mogelijk leveren op retourpallets, eventueel met statiegeld, in plaats van wegwerppallets. Leg de afspraken over retourneren van pallets vast in de contracten met de leveranciers van de verschillende producten. Deze maatregel leidt tot besparing van de grondstof hout en tot lagere afvalkosten.

Maak afspraken met leveranciers over een retoursysteem voor de verpakkingen van de geleverde goederen. Bijvoorbeeld voor: (glas- of PET-) flessen; kratten; eierdozen; plantenpotten; hervulbare verpakkingen voor zuivel of vruchtensappen; pallets; rolcontainers.

Na een aantal jaar zijn batterijen en accupacks vaak niet meer bij de fabrikant te bestellen. Gevolg is dat veel van deze apparaten onnodig vervangen worden en bij het bedrijfsafval terecht komen, ondanks dat ze verder technisch nog geheel in orde zijn. Voor veel apparaten kunnen nieuwe accupacks gemaakt worden.

Goede opslag van materialen is een aandachtspunt gedurende het gehele bouwproces. Let onder andere op de opslaglocatie, het afdekken en stabiliteit. Met deze maatregel kan je de uitval van materialen en de daaraan verbonden kosten flink verkleinen.

Elk voertuig dat op aardgas kan rijden, kan ook biogas tanken. Het gebruik van biogas als energiebron brengt, in tegenstelling tot aardgas, geen verhoging van de concentratie van het broeikasgas CO2 met zich mee.

Een ringleiding geeft minder drukval in de leidingen en zorgt voor minder drukfluctuaties. De vacuümpomp kan hierdoor op een hogere druk worden geregeld. Als bij centrale vacuümopwekking een leidingnet ontworpen wordt, is het verstandig te kijken of de leiding uitgebreid kan worden tot een ringleiding. Hier zijn extra leidingen voor nodig.

Een ritplanningssysteem is een applicatie die de zendingen toewijst aan voertuigen en een optimale route per voertuig bepaalt, rekening houdend met tal van randvoorwaarden. Een goede verdeling van zendingen over voertuigen kan het aantal benodigde voertuigen verminderen. Hierdoor en ook door de optimale route worden kilometers bespaard.

Op bijna alle dieselvoertuigen, zowel nieuwe als bestaande, zijn roetfilters te plaatsen. Op dieselauto’s vanaf het bouwjaar 1995 kan een roetfilter ingebouwd worden. Op oudere diesels is dit technisch niet mogelijk. Een roetfilter op een nieuwe diesel (af-fabrieksysteem) houdt ruim 90% van het roet tegen. Een achteraf ingebouwd filter op een bestaande auto (retrofit) houdt 30 tot 70% van het roet tegen. Toch is er bij bestaande dieselauto’s veel meer milieuwinst te halen dan bij nieuwe auto’s gezien de grotere roetuitstoot van oudere voertuigen.

Roetdeeltjes uit mobiele werktuigen vervuilen de lucht en zijn schadelijk voor de gezondheid. Een roetfilter is een filter dat op een mobiel werktuig met een dieselmotor aangebracht kan worden.

Tijdens het bakproces worden rookgassen afgevoerd via een rookgaskanaal. Na het bakproces is de afvoer van rookgas niet meer nodig. Een rookgasklep zorgt ervoor dat de warme lucht na het bakproces niet via het rookgaskanaal kan ontsnappen. Deze maatregel kan leiden tot een besparing van 3% op het gasverbruik van de oven.

Routeplannings- en navigatiesystemen reduceren het aantal kilometers door het berekenen van de kortste route. Deze sysemen hebben een toegevoegde waarde als er veel en wisselende bestemmingen zijn.

Routeplannings- en navigatiesystemen reduceren het aantal kilometers door het berekenen van de kortste route. Door een navigatiesysteem kan de zoektijd aanzienlijk worden gereduceerd. Dit biedt de mogelijkheid om meer bezoeken per dag af te leggen. Volgens onderzoek van de ANWB wordt 5% van de kilometers gemaakt als gevolg van verkeerd rijden. De brandstofreductie is bij gebruik van een routeplanningssysteem vergelijkbaar met de kilometerreductie. Bij een navigatiesysteem ligt de brandstofbesparing hoger, omdat het zoeken van de juiste weg met veel optrekken en afremmen gepaard gaat.

Plaats in ruimten die niet continu bemenst zijn aan- of afwezigheidsdetectie (ook wel bewegingsmelder). Met sensoren wordt vastgesteld of iemand in het vertrek is. Is dit niet het geval, dan schakelt de verlichting na een bepaalde tijd automatisch uit.

Als slechts een klein gedeelte van het gebouw in gebruik is (en het overige deel geen of minder warmtebehoefte heeft), wordt de volledige capaciteit van de cv-ketel ingeschakeld om het kleine gedeelte van het gebouw te verwarmen. De ketelverliezen zijn dan groot in verhouding met de nuttig gebruikte warmte. Hier zijn energiezuinige alternatieven voor.

‘Stille’ producten beperken de overlast als gevolg van laden en lossen in de avond en nacht. ‘Stille’ producten zijn herkenbaar aan het PIEK-keur, denk aan: snelheidsbegrenzer, achteruitrijsignalering, laadklep, koelinstallatie, deurvergrendeling, remsysteem, meeneemheftruck, etc.

Tijdens het spuiten en drogen is veel ventilatie nodig. Door tijdens korte spuitpauzes de ventilatie te verminderen, of helemaal uit te schakelen of te recirculeren als er enige tijd niet gespoten wordt, wordt energie bespaard. Dit bespaart (in geringe mate) elektriciteit voor de ventilator en veel gas voor de opwarming van de koude, verse buitenlucht.

Schakel buitenverlichting ’s nachts zoveel mogelijk uit; tussen 0 en 6 uur zijn er weinig personen die je gebouw zullen zien. Gebruik een schemerschakelaar mét een tijdschakelklok. Wanneer buitenverlichting in de nachtelijke uren is gewenst, bijvoorbeeld voor inbraak- en vandalismepreventie, gebruik je aanvullend een bewegingsensor m het licht aan te schakelen.

Als de deuren van de koel- of vriescel worden geopend, stijgt de luchttemperatuur snel en kan de compressor aanslaan, terwijl de producten nog voldoende koud zijn. Door gebruik te maken van een regeling die ervoor zorgt dat de compressoren vertraagd inschakelen t.o.v. de verdamperventilatoren kan onnodig draaien van de compressor worden voorkomen. Na overschrijding van de maximale luchttemperatuur wordt nu eerst de luchtcirculatie ingeschakeld. Hierdoor daalt de luchttemperatuur en wordt voorkomen dat de compressor onnodig wordt ingeschakeld.

Hotelkamers die niet in gebruik zijn, hebben geen verwarming of verlichting nodig. Daarnaast zullen de gasten niet altijd de verwarming en verlichting uitschakelen als ze de kamer verlaten. In gebouwen waar veel verschillende mensen gebruik van maken is het in de praktijk ondoenlijk om de gebouwgebruikers te stimuleren dat zij elektrische apparatuur, verlichting en verwarming bij vertrek uitschakelen. Er bestaan verschillende systemen voor het automatisch in- en uitschakelen van elektriciteit en verwarming per kamer.

Onder de hefbrug is verlichting aanwezig. Als de hefbrug in zijn laagste stand staat is deze verlichting niet nodig. In de praktijk komt het veelvuldig voor dat deze verlichting is ingeschakeld als de brug naar beneden is. Het is heel eenvoudig om een contactschakelaar te monteren waardoor de hefbrugverlichting wordt uitgeschakeld als de hefbrug in zijn laagste stand staat.

Circulatiepompen in verwarmingsinstallaties draaien vaak het hele jaar door. Door pompschakeling is de pomp alleen in bedrijf als dit nodig is. Bij langdurige stilstand (veelal in de zomer) wordt de pomp af en toe ingeschakeld om vastzittende waaiers te voorkomen. Door schakeling (en/of eventueel toerenregeling) van de circulatiepomp(en) op tijd, temperatuur en/of druk wordt het warmwater debiet aangepast aan de warmtebehoefte.

Pompen in gekoeld watersystemen draaien vaak continu, ook wanneer geen koeling nodig is. Gemiddeld wordt er 1.000 uur per jaar gekoeld. Als de pomp nooit uitgeschakeld wordt, draait deze gemiddeld 7.760 uur onnodig. Installeer daarom een pompschakelaar.

Reclameverlichting hoeft alleen te branden als potentiële klanten de reclame ‘in het donker’ kunnen bekijken. Vaak brandt reclameverlichting de hele nacht, terwijl dit niet altijd nuttig is en zo onnodig elektriciteit wordt verbruikt. Schakel reclameverlichting met een schemerschakelaar én een tijdschakelklok.

Om zowel het elektriciteitsverbruik als het warmteverlies te beperken, kan de afzuiging worden uitgeschakeld bij machines die niet in gebruik zijn. Daarvoor moeten bij deze machines de afsluiters (schuiven) op de luchtinlaatopeningen van het stofafzuigingsysteem worden gesloten. De schuiven kunnen handmatig of automatische worden bediend.

Bij een deurcontact blijft de lamp alleen branden zolang de deur open staat. Als mensen vaak meer dan een paar seconden in de koel- of vriescel verblijven is een aanwezigheidssensor een betere oplossing. Als een deurcontact of sensor niet mogelijk is, installeer dan op z’n minst een detectielamp aan de buitenkant van de koel- of vriescel. Deze maakt van buitenaf zichtbaar of de lamp in de cel aan is.

Verlichting kan worden afgestemd op de aanwezigheid van mensen en/of de verlichtingsbehoefte. Dit kan door het aanbrengen van meerdere lichtschakelgroepen die elk apart aan- of uitgezet kunnen worden met gewone schakelaar of op basis van daglicht- of aanwezigheidssensoren. Deze maatregel leidt tot een gemiddelde energiebesparing voor verlichting van 15%.

Schakel de verlichting in een spuitcabine automatisch uit met een bewegingsmelder.

Wanneer pompen in een ringleidingsysteem buiten bedrijfsuren (zon- en feestdagen en vakantiesluiting) uitgeschakeld worden, bespaart dat 1.250 tot 4.000 draaiuren per jaar. De pompen kunnen in- en uitgeschakeld worden met een tijdschakelaar, thermostaat of handmatig. Naast het voordeel van energiebesparing door het uitschakelen van de pompen, wordt ook warmteverlies bij de circulatieleidingen voorkomen.

U kunt kosten besparen door hout gescheiden in te zamelen van het overige bouw- en sloopafval. Het scheiden van verschillende soorten hout (A, B, C) levert vaak extra kostenvoordelen op.

Vanwege de schade die deze afvalstoffen toe kunnen brengen aan het milieu dient het afval gescheiden te worden gehouden. U kunt u bij de gemeente of een andere inzamelaar informeren hoe dit afval kan worden afgevoerd. Let wel: voor de verwijdering bestaan aparte voorschriften.

EPS is goed te recyclen. Het gescheiden inzamelen van EPS levert een grote volumebesparing in je restafvalcontainers. Voordat je begint met het apart inzamelen van EPS kun je het beste contact opnemen met een van de gespecialiseerde inzamelaars, of rechtstreeks met de verwerkers. Je kunt dan afspraken maken over inzamelmiddelen, inzamelfrequentie, tijden, hoeveelheden en transportkosten. Voor kleine hoeveelheden (minder dan 25 m3) EPS kan je contact opnemen met jouw lokale afvalinzamelaar.

Houd gevaarlijk afval goed gescheiden van het overige afval. Als niet-gevaarlijk afval verontreinigd wordt met gevaarlijk afval, dan moet de hele partij als gevaarlijk afval worden behandeld. De tarieven voor gescheiden stromen van gevaarlijk afval zijn over het algemeen twee maal zo laag als die voor ongesorteerd gevaarlijk afval.

Gescheiden afvoer van afvalstoffen maakt hergebruik mogelijk en heeft daarom de voorkeur boven afvoer en verbranding van (ongesorteerd) bedrijfsafval. Groente- fruit- en tuinafvafval is rijk aan voedingsstoffen en kan worden omgezet tot compost of biogas.

Zamel glas gescheiden in. Denk aan verpakkingsglas, glas afkomstig van bouw- en sloopactiviteiten, en vlakglas.

Het gescheiden afvoeren van houten pallets en kratten vermindert de hoeveel restafval en kan geld opleveren.

Scheid koffiedik apart in zodat deze monostroom ingezet kan worden 1) voor het kweken van paddenstoelen, 2) voor de verwerking tot bio-pellets, of 3) als voeding voor de tuin.

Kunststof verpakkingsfolie van bijvoorbeeld isolatiematerialen, stenen, dakpannen en allerlei afbouwmaterialen is goed recyclebaar. Gescheiden inzamelen levert een forse besparing op de kosten van afvoer van restafval.

Kunststof folies en emmers dienen van elkaar en van de rest van het bedrijfsafval gescheiden te worden in door de inzamelaar/sorteerder te adviseren kunststofzakken of ander inzamelmiddel. In het algemeen zorgt beter scheiden voor een verlaging van kosten. Bij het scheiden van plastic liggen de kosten van de afvoer en verwerking op dit moment (2019) helaas hoger dan de tarieven voor restafval. Wel geldt: hoe minder vervuild de afvalstroom, hoe hoger de waarde.