Door warm tapwater te produceren met een doorstromer (ook wel doorstroomapparaat of doorstroomboiler genoemd) in plaats van met een voorraadtoestel (boiler) wordt energie bespaard.
Beschrijving: Wat is beter: doorstromer of boiler?
Een doorstromer verwarmt water wanneer het bij een tappunt gevraagd wordt. Er wordt geen voorraad water warm gehouden, zoals een boiler dat doet. Er zijn dus geen stilstandsverliezen. Een doorstroomtoestel heeft daarom over het jaar heen een hoger rendement dan een elektrisch voorraadtoestel (boiler).
Als je de boiler combineert met een warmtepomp of zonnecollector, kan een boiler wel een efficiëntere oplossing zijn dan een doorstromer.
Doorstroomapparaten bestaan gasgestookt en elektrisch. Een gasgestookte doorstromer noemden we een geiser.
Toepasbaarheid: Wanneer kies je voor een doorstromer – wat is de beste oplossing voor warm water?
Een doorstromer is geschikt in situaties waar af en toe een beperkte hoeveelheid warm water wordt getapt, bijvoorbeeld een handenwasbak in een werkplaats, een keukengootsteen, een pantry waar kopjes worden afgewassen, of een tappunt in een schoonmaakhok. Ook voor douches die beperkt gebruikt worden (een keer per dag) kan het interessant zijn. Daar waar vaak en wat grotere hoeveelheden warm water wordt gebruikt kan een boiler aantrekkelijker zijn.
Voor- en nadelen van een doorstromer
Een paar voor- en nadelen en aandachtspunten zijn:
- Een voordeel van een doorstromer boven een boiler is het veel kleinere ruimtegebruik. Een doorstromer voor een douche is niet veel groter dan een schoenendoos.
- Doorstromers houden geen water warm, hierdoor zijn ze geen bron van legionella vorming. Het water hoeft daarom niet tot 60° verwarmd te worden. Dit gebeurt echter meestal wel zodat bij het uittappunt ook heet water beschikbaar is.
- Nadeel van doorstromers is dat het energieverbruik piekt en daarvoor voldoende vermogen beschikbaar moet zijn. Dit kan een knelpunt zijn als het gebruik van doorstromers samenvalt met andere pieken in het elektriciteitsverbruik. Het benodigde vermogen gaat gelijk op met de tapcapaciteit. Voor een douche wordt typisch gerekend met een vermogen van 11 kW. Voor een handenwasbak is een veel kleiner vermogen voldoende. Voor grote hoeveelheden heet water tegelijk is een doorstromer niet geschikt en is een voorraadtoestel (boiler) nodig.
- Aan de andere kant raakt de ‘voorraad’ van een doorstromer nooit op terwijl je een boiler wel leeg kan trekken.
- Beperking van een doorstromer is dat je geen energie kunt bufferen. Dat kan wel met een boiler. Daarom heb je een boiler nodig als je warm tapwater met een warmtepomp maakt of energie uit je eigen PV-panelen wil opslaan in de vorm van warm water.
- Doorstromers slaan pas aan als er een minimumhoeveelheid warm water per minuut getapt wordt (zogenaamde tapdrempel). Kies een tapdrempel die laag genoeg is voor het beoogde gebruik. De tapdrempel kan ontregeld worden door een te lage waterdruk. Dat is oplosbaar door de waterdruk beter te regelen.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van apparaten voor warmwatervoorziening.
| Apparaat | Energiezuinig? | Voorwaarden |
| Geiser (gas) | Ja – maar op gas | Gasaansluiting en afvoer voor verbrandingsgassen nodig. |
| Doorstromer (elektrisch) Ook wel ‘Doorstroomboiler’ met de onterechte term boiler erin. | Redelijk, geen stand-by verlies | Niet voor grote hoeveelheden. Voor douchecapaciteit 3-fase aansluiting nodig. |
| Combiketel (gas) | Ja, mits afstand tot tappunt klein is – maar op gas | Afstand ketel-tappunt niet meer dan 10 meter. Rendement van combiketel voor maken tapwater is lager dan van losse gasketel voor tapwater. |
| HR-ketel (gas) | Ja – maar op gas | Hoger rendement dan warm tapwater via combiketel. |
| Zonneboiler (zon-elektrisch) | Ja. Gebruikt gratis energiebron. Een zonneboiler kan ook aangesloten worden op een combiketel en bijdragen aan de ruimteverwarming. | Financieel interessant bij >100 liter warm water per dag (bijv. drie douchebeurten/dag). |
| Boilertje (elektrisch) Ook wel close-in boiler’ | Nee, veel stand-by verlies. | Alleen gebruiken als andere opties niet kunnen. |
| Boiler (elektrisch) | Nee, veel stand-by verlies. | Alleen gebruiken als andere opties niet kunnen. Of om stroompieken (van PV-panelen) op te slaan als warmte. |
| Warmtepompboiler | Ja. Ventilatielucht als warmtebron. | Interessant bij ventilatie zonder WTW. Vaak minder geschikt bij ventilatie met WTW. |
| Warmtepomp + boiler | Ja. Buitenlucht, grondwater of bodem als warmtebron. | Interessant in combinatie met ruimteverwarming. |
Milieu aspecten: Hoeveel energie bespaart een doorstromer?
Energiebesparing is afhankelijk van het alternatief waarmee je vergelijkt.
- Als je een losse elektrische boiler vervangt door een elektrische doorstromer bespaar je het continue warmteverlies van de boiler. Het stilstandsverlies van een keukenboiler van 10 tot 15 liter is 0,3 tot 0,5 kWh/dag ofwel 110 tot 180 kWh per jaar. Voor een 80 liter boiler ligt dit rond de 300 kWh per jaar.
- Als je een centrale boiler (op gas, warmtepomp of zonnecollector) vervangt door (elektrische) doorstromers heb je twee tegengestelde effecten. (1) Je bespaart energie doordat je geen warmteverlies meer hebt van boilers en (ring)leidingen. (2) Je verliest energie omdat een elektrische doorstromer meer energie gebruikt om warm tapwater te maken dan een gasketel, warmtepomp of zonneboiler.
- Ringleidingen worden continu warm gehouden en verliezen daardoor heel veel warmte (vaak gaat 80-90% via de ringleiding verloren). De winst door efficiënter centraal warmte opwekken weegt daar alleen tegenop als er veel warm water wordt gebruikt (meer keer per dag douchen).
- Bij een centrale boiler zonder ringleiding zit het warmteverlies vooral in de boiler; het verlies via leidingen is beperkt. Een efficiënte centrale warm tapwaterproductie kan hier, eerder dan bij een ringleiding, opwegen tegen het warmteverlies. Hoe efficiënter de warmwaterproductie en hoe hoger het tapwaterverbruik hoe minder energiebesparing doorstromers opleveren.
Financiële aspecten: Wat is goedkoper: elektrische geiser of boiler?
Bij een-op-een vervanging zijn elektrische doorstromers in aanschaf niet duurder dan elektrische boilers. Wel zijn soms aanpassingen in de elektrische installatie nodig. Voor het omschakelen van een centraal systeem met boiler en circulatieleiding naar doorstromers zijn situatieafhankelijke berekeningen nodig.
In het gebruik zijn ze goedkoper.
Aanvullende informatie
Bekijk ook:
Productie warm tapwater afstemmen op behoefte
Productie warm tapwater op afnamepunt
Koppel verwarming warm tapwater los van ruimteverwarming
Gasgestookte HR-boiler i.p.v. conventionele boiler
Bron: Stichting Stimular